PFAS in kleding: zit het echt in jouw regenjas?

Je trekt je regenjas aan, loopt de regen in en denkt: mooi, ik word niet nat. Dat geeft een goed gevoel. Maar weet je ook wat er voor zorgt dat die jas zo waterafstotend is? In veel gevallen zijn dat PFAS, een groep chemische stoffen die we inmiddels kennen als de beruchte “forever chemicals”. En terwijl jij lekker droog blijft, sluipen die stoffen misschien wel langzaam je lichaam in.

Klinkt dat alarmerend? Begrijpelijk. Maar geen paniek, want we gaan het samen rustig doorlopen. Wat zit er precies in je kleding, hoe kom je erachter, en wat kun je er zelf aan doen?

Even terug naar de basis: wat zijn PFAS eigenlijk?

PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen, een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen die door de mens zijn gemaakt. Ze komen van nature niet voor in het milieu. Ze worden gemaakt omdat ze bijzonder handige eigenschappen hebben: ze zijn water-, vet- en vuilafstotend. Als je dat overhemd kent uit die grappige reclame, waar je zonder aarzeling wijn op kan morsen, dan snap je precies waarom PFAS zo populair zijn geworden in de textielindustrie. Die kreukvrije finish, dat waterafstotende jack, die vlekvrije broek: het is bijna altijd PFAS.

Het grote probleem is dat PFAS niet afbreken. Ze hopen zich op in het milieu, in dieren en in het menselijk lichaam. Daarom worden ze ook wel “forever chemicals” genoemd. En als je wilt weten hoe PFAS werken en waarom ze zo hardnekkig zijn, lees dan ook eens wat PFAS precies zijn en hoe ze in het milieu terechtkomen.

Hoeveel PFAS zit er nou echt in kleding?

Hier wordt het écht interessant. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) onderzocht in 2023 maar liefst 33 textielproducten, allemaal water- of vuilafstotend. Het resultaat? In álle 33 producten werden PFAS aangetroffen. In 21 producten zelfs in meetbare hoeveelheden, dus boven de detectiegrens van 0,5 microgram per kilogram. Dat is een nultolerantie die ver uit ons zicht lag.

“In al deze producten troffen we een vorm van PFAS aan. Het ging steeds om lage concentraties.”NVWA, Marktverkenning Textiel 2023

Lage concentraties, dat klopt. En bij normaal gebruik zijn er niet meteen acute gezondheidsrisico’s, zo benadrukt de NVWA zelf ook. Maar hier gaat het om de optelsom. Je draagt die jas niet één dag, je draagt hem seizoen na seizoen. En ondertussen wordt hij gewassen, slijt hij, en komen de PFAS in het waswater en uiteindelijk in het milieu en in je lichaam terecht.

Van welke kleding moet je het meest opletten?

Niet elk kledingstuk is even verdacht. PFAS worden in textiel vooral gebruikt voor een paar specifieke doeleinden. Het is goed om te weten welke kleding het grootste risico vormt.

Spoiler alert: het is dus met name de functionele buitenkleding waar je op moet letten. Je dagelijkse T-shirt of spijkerbroek bevat normaal gesproken geen PFAS. Maar die regenjas die je elke herfst trouw tevoorschijn haalt? Daar is de kans groot.

PFAS in kinderkleding: een extra zorgpunt

Stichting Tegengif deed in samenwerking met zeventien organisaties internationaal onderzoek in dertien landen naar PFAS in outdoorjassen. Ze testten 72 kledingstukken, waaronder 56 jassen. Bij ongeveer 65 procent van de onderzochte kleding werd PFAS aangetroffen. Nog schokkender: in zeventien jassen troffen ze PFOA aan, een PFAS-variant die sinds 2020 wereldwijd verboden is.

In Nederland werden vier kinderregenjassen getest. Eén ervan, van het merk Scotch & Soda, bevatte PFAS. Annelies den Boer, directeur van Stichting Tegengif, was daar helder over: de hoeveelheid zat weliswaar onder de wettelijke norm, maar PFAS horen simpelweg niet thuis in kinderkleding. Goede nieuwstip: kinderregenjassen van Protest, Tribord (Decathlon) en Columbia bevatten géén PFAS.

Waarom is het bij kinderen extra zorgwekkend? Het RIVM wijst er specifiek op dat jonge kinderen soms op kleding sabbelen of bijten. Daarmee nemen ze PFAS direct op via de mond. En kinderen zijn sowieso gevoeliger voor chemische stoffen omdat hun lichaam nog in ontwikkeling is.

Hoe komen PFAS van kleding in jouw lichaam?

Je denkt misschien: ik slik mijn regenjas toch niet in? Dat klopt. Maar er zijn meer routes. Het RIVM beschrijft drie manieren waarop PFAS uit kleding in je lichaam kunnen komen: via huidcontact, via inademen en via inslikken.

Huidcontact is interessanter dan je misschien denkt. Onderzoek van de Universiteit van Birmingham toonde aan dat de menselijke huid aanzienlijke hoeveelheden PFAS opneemt. De onderzoekers testden dit met een geavanceerd weefselmodel dat menselijke huid nabootst. Van PFOA werd bij korte blootstelling al 13,5 procent door de huid opgenomen. Bij langere blootstelling liep dat op tot 38 procent. En voor kortere PFAS-ketens, die de industrie nu als “veiliger” alternatief gebruikt, werd zelfs tot 60 procent opname gemeten.

Inademen is een tweede route. Als outdoorkleding slijt door gebruik, komen er microscopisch kleine vezels vrij. Tegengif waarschuwt dat outdoorkleding die waterafstotend is na verloop van tijd PFAS-houdende vezels kan verliezen door verwering bij gebruik. Die vezels landen in huisstof en kun je dan inademen, ook binnenshuis.

En dan is er nog wassen. Elke wasbeurt spoelt een deel van de PFAS-coating van de kleding. Die stoffen eindigen in het waswater, vervolgens in de rioolzuivering (die ze maar moeizaam verwijdert) en uiteindelijk in het oppervlaktewater. Zo gaat PFAS uit jouw wasmachine via een omweg ook weer jouw lichaam in, via drinkwater of voedsel.

Wat doet langdurige blootstelling met je gezondheid?

PFAS uit kleding zijn op zichzelf in de meeste gevallen geen acuut gevaar. Maar PFAS werken cumulatief. Ze stapelen zich op in je lichaam, en het lichaam verwijdert ze ontzettend langzaam. Sommige varianten hebben een halfwaardetijd van meerdere jaren.

In 2024 zijn PFAS als groep aangemerkt als Zeer Zorgwekkende Stof door de Europese autoriteiten. De bekende gezondheidseffecten zijn effecten op het immuunsysteem, effecten op de voortplanting en de ontwikkeling van het ongeboren kind, verhoogd cholesterol, leveraandoeningen en een verband met nier- en zaadbalkanker bij langdurige hoge blootstelling aan PFOA.

“Van de effecten die PFAS kunnen veroorzaken, worden effecten op het immuunsysteem als eerste verwacht. Deze effecten kunnen al optreden als mensen over een langere periode kleine hoeveelheden PFAS binnenkrijgen.”RIVM, onderzoeksprogramma PFAS

Het Belgische Departement Zorg voegt daar nog een belangrijk punt aan toe voor zwangere vrouwen: PFAS kunnen via de placenta in het bloed van het ongeboren kind terechtkomen. En via borstvoeding komen de stoffen ook bij baby’s terecht. Als je meer wilt weten over hoe je PFAS weer uit je lichaam kunt krijgen, dan zijn de mogelijkheden beperkt, maar er zijn wel dingen die je kunt doen om de opname te verminderen. Meer daarover lees je op de pagina over PFAS verwijderen uit je lichaam.

Wat staat er op het label? Niks, eigenlijk

Hier zit een ontzettend frustrerend gat. Op een kledingstukje hoef je als fabrikant alleen de materiaalsamenstelling te vermelden, dus of iets van polyester, katoen of nylon is gemaakt. Maar de chemische behandelingen die op die stof zijn aangebracht, de DWR-coating, de PFAS-finish, de vlekwerende laag, die hoef je niet te vermelden. Potentieel gevaarlijke chemicaliën blijven zo buiten het gezichtsveld van de consument.

Dat betekent dat je aan de buitenkant van een jas simpelweg niet kunt zien of er PFAS in zitten. En dat maakt het voor jou als consument extra lastig om bewuste keuzes te maken.

Wat verandert er op wetgevingsgebied?

Er is goed nieuws aan het front van regelgeving. Sinds begin 2025 geldt er in de Europese Unie een verbod op het gebruik van PFAS in textiel, voor toepassingen waarvoor veilige alternatieven beschikbaar zijn. Dat betekent dat voor regenkleding, outdoorjassen en standaard bedrijfskleding de PFAS-vrije varianten verplicht worden. De Europese Commissie verbood eerder al specifiek de chemische stof PFHxA en aanverwante PFAS voor gebruik in kleding, cosmetica en verpakkingen, met een overgangsperiode van 18 maanden tot vijf jaar afhankelijk van het product.

Voor bepaalde veiligheidskleding, zoals kleding die beschermt tegen vloeibare chemicaliën in de industrie en bij brandweer, geldt een uitzondering tot 2037. De reden is simpel: voor die toepassingen zijn nog geen volwaardige alternatieven die hetzelfde beschermingsniveau bieden. Maar voor jouw regenjas of outdoorjas zijn die alternatieven er wél.

Bestaat er dan goede PFAS-vrije kleding?

Zeker! En dit is misschien het meest hoopgevende deel van het verhaal. De markt voor PFAS-vrije outdoor- en regenkleding groeit snel en een aantal merken lopen al jaren voor op de rest.

Jack Wolfskin is sinds hun voorjaars- en zomercollectie van 2019 volledig PFAS-vrij voor al hun kleding, rugzakken en tassen, en vanaf 2025 zijn alle producten van dat merk volledig PFAS-vrij. Fjällräven werkt al jaren met hun eigen Eco-Shell en Greenland Wax als waterafstotende alternatieven zonder PFAS. Vaude was een van de eerste outdoorbedrijven die zich committeerde aan een volledige uitfasering van PFAS.

Het internationale onderzoek van Tegengif liet ook zien dat merken als North Face en Black Diamond jassen maakten zonder PFAS, en dat kinderregenjassen van Protest, Tribord en Columbia in Nederland PFAS-vrij bleken. Het bewijs is er dus: je kunt prima droog blijven zonder forever chemicals.

De alternatieve technologie heet DWR, wat staat voor Durable Water Repellent. Moderne DWR-coatings op basis van siliconen of paraffine presteren voor waterafstoting inmiddels uitstekend. Op labels en keurmerkwebsites kun je checken of kleding het Bluesign-keurmerk draagt: dat verbiedt PFAS volledig vanaf 2025. Ook het GOTS-keurmerk (Global Organic Textile Standard) biedt garantie voor milieuvriendelijke productie zonder gevaarlijke chemicaliën.

Praktische tips: zo kies je bewuster

Je hoeft je garderobe echt niet op z’n kop te gooien. Maar een paar gerichte keuzes helpen je al een heel eind verder. De NVWA zelf zegt het ook: je kunt opletten of er PFAS zitten in de gebruiksartikelen die je koopt, zoals regenjassen, en daarmee je directe blootstelling verminderen.

Zoek bij het kopen van buitenkleding actief naar de termen “PFAS-vrij”, “PFC-vrij” of “fluorocarbon-free” op de productverpakking of de website van de fabrikant. Kies voor merken die transparant zijn over hun chemicaliënbeleid. Wash je bestaande outdoorkleding minder vaak en gebruik milde wasmiddelen, want elke wasbeurt spoelt PFAS los. Kies bij reimpregneren altijd voor een PFAS-vrij impregneermiddel zoals Nikwax TX.Direct of Fjällräven Greenland Wax. En voor de kinderen: controleer specifiek of regenjassen PFAS-vrij zijn, want bij kinderen wegen de risico’s extra zwaar.

Trouwens, PFAS in kleding is maar een deel van het verhaal. Je kunt ook in andere producten die je dagelijks gebruikt PFAS tegenkomen, zoals in make-up en cosmetica. Op de pagina over make-up zonder PFAS vind je meer informatie over hoe je ook in de badkamer bewustere keuzes maakt. En als je wilt weten hoe je PFAS in producten herkent, helpt de gids over PFAS herkennen in alledaagse producten je verder.

De textielsector en zijn enorme aandeel

Hier is een feit dat veel mensen niet weten: de textielsector is verantwoordelijk voor een bijzonder groot deel van de totale PFAS-productie wereldwijd. PFAS in textiel komen net als microplastics en kleurstoffen door gebruik en wassen in het milieu terecht. En omdat kleding zo lang meegaat en zo vaak gewassen wordt, is de cumulatieve uitstoot enorm.

Nederland erkent dit ook op politiek niveau. Samen met Duitsland, Denemarken, Noorwegen en Zweden diende Nederland in 2023 een voorstel in bij het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) voor een uitgebreide beperking op de productie, het gebruik en de handel in PFAS in de hele EU. Een verbod op meer dan 10.000 verschillende PFAS zou grote gevolgen hebben voor de textielproductie wereldwijd.

Kortom: bewuste keuzes maken is genoeg

PFAS in kleding is een reëel probleem, maar het hoeft geen bron van dagelijkse stress te zijn. De wetenschap is duidelijk: bij normaal gebruik van gewone kleding is het risico klein. Maar als je regelmatig outdoorkleding draagt of koopt, is het slim om bewust te kiezen voor PFAS-vrije alternatieven. Die zijn er, ze zijn goed, en ze worden steeds toegankelijker.

Jij kunt vandaag al het verschil maken: check het label, kies voor transparante merken en geef de voorkeur aan keurmerkkleding zoals Bluesign of GOTS. Zo draag je letterlijk bij aan minder PFAS in het milieu en minder in je eigen lichaam. En dat is een keuze waar je echt trots op mag zijn.

Bronnen

• NVWA (2023). Onderzoeksresultaten PFAS in textiel 2023. nvwa.nl
• RIVM. PFAS. rivm.nl/pfas
• RIVM (2025). RIVM brengt de belangrijkste bronnen van PFAS naast voedsel en drinkwater in kaart. rivm.nl
• RIVM. Actueel PFAS: waterafstotende kleding als bron. rivm.nl/pfas/actueel
• RIVM. Vragen en antwoorden over PFAS. rivm.nl/pfas/vraag-antwoord
• GGD Leefomgeving (2025). PFAS. ggdleefomgeving.nl
• Signalen Leefomgeving en Gezondheid (2025). PFAS. signalenleefomgeving.nl
• Stichting Tegengif (2025). Internationaal onderzoek toont aan: volop PFAS in outdoor kinderkleding. tegengif.nl
• BNNVARA Zembla (2025). Internationaal onderzoek: verboden PFAS-variant aangetroffen in outdoorkleding. bnnvara.nl
• NTvL (2024). ‘Forever chemicals’ PFAS dringen ons lichaam binnen via water, voeding, luchtwegen en huid. ntvl.nl (gebaseerd op onderzoek Universiteit van Birmingham, gepubliceerd in Environment International)
• Rijksoverheid / Waarzitwatin. Regenkleding en PFAS. waarzitwatin.nl
• Textielservice.info (2025). PFAS in werkkleding: verbod in EU botst met veiligheid. textielservice.info
• PFAS Infopunt Zuid-Holland (2024). Brussel verbiedt gebruik van aantal PFAS-chemicaliën voor kleding en cosmetica. pfasinfo.nl
• Tweede Kamer (2025). Verkenning van een nationaal verbod op handel en gebruik van PFAS. tweedekamer.nl
• Departement Zorg België. PFAS. departementzorg.be