PFAS in kleding: van regenjas tot legging, wat zit waar?

Je regenjas is het bekendste voorbeeld, maar PFAS in kleding stopt daar niet. Van je sportlegging tot je ondergoed en het schooluniform van je kind: de stof duikt op plekken op waar je het niet meteen zou verwachten. Dit artikel geeft het complete overzicht: welke kledingcategorieën het meest verdacht zijn, wat onderzoek daadwerkelijk heeft aangetoond, en wat je er zelf aan kunt doen.

In het kort

• PFAS zit vooral in kleding met een functionele coating: waterafstotend, vuilwerend of kreukvrij. Gewone T-shirts en broeken bevatten meestal geen PFAS.
• NVWA vond in 2023 bij alle 33 onderzochte Nederlandse waterafstotende textielproducten een vorm van PFAS, bij 21 in meetbare hoeveelheden.
• Ook buiten regenkleding is PFAS aangetroffen: in 1 op de 4 geteste sportleggings, in de kruislaag van een bekend ondergoedmerk (met een miljoenenschikking als gevolg), en opvallend genoeg vaker in 100% katoenen schooluniformen dan in synthetische.
• Voor de diepgaande merkvergelijking van regenjassen specifiek, inclusief Gore-Tex ePE en welke merken al PFAS-vrij zijn, is er een aparte pagina: PFAS in regenjassen.
• Er bestaat al een specifiek EU-verbod op PFOA en PFOS in textiel; een bredere restrictie op de hele PFAS-familie is nog in voorbereiding en wordt niet vóór 2027-2029 verwacht.

Waarom zit PFAS eigenlijk in kleding?

PFAS staat voor per- en polyfluoralkylstoffen, een verzamelnaam voor duizenden door de mens gemaakte chemische stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen. In textiel worden ze toegepast als coating of “finish”: een behandeling die achteraf op de stof wordt aangebracht om die water-, vet- of vuilafstotend te maken. Denk aan de regendruppel die van je jas afrolt, of het overhemd waar je zonder zorgen wijn op kunt morsen. Die kreukvrije of vlekwerende eigenschap komt zelden uit het weefsel zelf, maar bijna altijd uit een aparte chemische laag.

Hoeveel PFAS zit er echt in kleding? Het Nederlandse onderzoek

De NVWA onderzocht in 2023 33 Nederlandse textielproducten die water- of vuilafstotend waren. In alle 33 werd een vorm van PFAS aangetroffen, bij 21 producten zelfs boven de detectiegrens van 0,5 microgram per kilogram. Twee specifieke PFAS-varianten, PFOS en PFOA, zijn overigens al langer gereguleerd via de internationale POP-verordening, los van de bredere PFAS-discussie.

“In al deze producten troffen we een vorm van PFAS aan. Het ging steeds om lage concentraties.” — NVWA, Marktverkenning Textiel 2023

Lage concentraties, dat klopt, en de NVWA benadrukt zelf dat er bij normaal gebruik niet meteen acute risico’s zijn. Het punt is de optelsom: kleding draag je seizoen na seizoen, was je herhaaldelijk, en bij elke wasbeurt spoelt een deel van de coating mee het water in.

Welke kledingcategorieën zijn het meest verdacht?

Sportkleding en leggings

Een Amerikaans onderzoek (gepubliceerd via Environmental Health News, januari 2022) testte 32 leggings en yogabroeken van verschillende merken op de markt. Bij 1 op de 4 werd de PFAS-indicator fluor aangetroffen. Dit is een screeningsmethode die totaal organisch fluor meet, geen stofspecifieke identificatie, dus het gaat om een indicatie van waarschijnlijke PFAS-aanwezigheid, niet om een keihard bevestigde stof per product.

Ondergoed: de Thinx-zaak

Het Amerikaanse menstruatie-ondergoedmerk Thinx kwam in 2020 in opspraak nadat een journalist van het Sierra Club-magazine een broekje liet testen bij een laboratorium van de Universiteit van Notre Dame. De uitkomst: hoge fluorwaarden, met name in de kruislaag. Dit leidde tot een class action, die Thinx in januari 2023 schikte voor tot 5 miljoen dollar. Thinx ontkent dat PFAS bewust is toegevoegd, maar beloofde als onderdeel van de schikking om dit voortaan expliciet te voorkomen en te controleren.

Kinderkleding: een verrassende bevinding

Onderzoekers van de Universiteit van Notre Dame, Indiana University, de Universiteit van Toronto en het Green Science Policy Institute publiceerden in 2022 een peer-reviewed studie (Environmental Science & Technology) naar PFAS in Noord-Amerikaanse kinderproducten: schooluniformen, slabbetjes, petjes, kinderwagenhoezen en zwemkleding. Bij 65% van de monsters werd fluor aangetroffen. Opvallend: de hoogste concentraties zaten niet in synthetische kleding, maar juist in schooluniformen die als 100% katoen waren gelabeld.

“Wat verrassend was aan deze groep monsters, was hoe vaak PFAS werd aangetroffen in de kleding die kinderen verplicht moeten dragen.” — Graham Peaslee, hoogleraar fysica, Universiteit van Notre Dame, 2022

Deze bevinding is relevant voor kinderen extra: het RIVM wijst erop dat jonge kinderen op kleding sabbelen of bijten, waarmee ze PFAS direct via de mond kunnen opnemen, en dat hun lichaam gevoeliger is voor chemische stoffen omdat het nog in ontwikkeling is.

Hoe komt PFAS uit kleding in je lichaam?

Er zijn drie routes. Huidcontact is de meest onderschatte: onderzoek van de Universiteit van Birmingham met een geavanceerd huidmodel toonde aan dat bij korte blootstelling al 13,5% van de PFOA door de huid wordt opgenomen, oplopend tot 38% bij langere blootstelling. Voor kortere PFAS-ketens, de “veiligere” vervangers die de industrie nu gebruikt, werd zelfs tot 60% opname gemeten. Inademen is de tweede route: verwerende outdoorkleding verliest microscopisch kleine, PFAS-houdende vezels die in huisstof terechtkomen. En bij wassen spoelt een deel van de coating mee het afvalwater in, dat de zuivering maar moeizaam kan verwijderen. Wat er vervolgens met die opgenomen PFAS gebeurt, en of je lichaam dat ooit weer kwijtraakt, is een apart, uitgebreid verhaal.

Wat staat er op het etiket? Meestal niets

Fabrikanten zijn verplicht de materiaalsamenstelling te vermelden (polyester, katoen, nylon), maar niet de chemische afwerking die daaroverheen is aangebracht. Een DWR-coating of vlekwerende laag hoeft nergens op het label te staan. Dat maakt het voor jou als consument onmogelijk om aan de buitenkant te zien of een kledingstuk PFAS bevat, precies dezelfde onzichtbaarheid die PFAS in zoveel andere productgroepen zo lastig herkenbaar maakt.

Wat verandert er aan regelgeving?

Twee specifieke PFAS-stoffen, PFOS en PFOA, zijn al langer gereguleerd in textiel via de internationale POP-verordening. Een bredere restrictie op de hele PFAS-familie is door Nederland, Duitsland, Denemarken, Noorwegen en Zweden in 2023 bij ECHA voorgesteld, maar dat traject loopt nog: de wetenschappelijke evaluatie is pas voorjaar 2026 afgerond, een wetsvoorstel wordt niet vóór eind 2026 verwacht, en toepassing waarschijnlijk niet vóór 2027-2029. Frankrijk liep hierop vooruit met een eigen, nationaal verbod dat op 1 januari 2026 inging op PFAS in kleding, schoenen, cosmetica en skiwax, met uitzonderingen voor defensie- en veiligheidstextiel. Voor specifieke veiligheidskleding (bescherming tegen chemicaliën, brandweer) geldt EU-breed een uitzondering tot 2037, omdat er nog geen volwaardige alternatieven zijn die hetzelfde beschermingsniveau bieden.

Bestaat er goede PFAS-vrije kleding?

Zeker, en de markt groeit snel. Voor regenjassen en outdoorkleding specifiek, inclusief een merk-voor-merk-vergelijking (Jack Wolfskin, Patagonia, Fjällräven, Helly Hansen en meer) en uitleg over Gore-Tex ePE als PFAS-vrij membraan, is er de uitgebreide pagina PFAS in regenjassen. Voor andere categorieën geldt hetzelfde basisprincipe: zoek naar aanduidingen als “PFAS-vrij”, “PFC-vrij” of “fluorocarbon-free” op het label of de website van de fabrikant, en kijk naar keurmerken zoals Bluesign (sluit PFAS volledig uit) of GOTS.

Praktische tips

Zoek bij het kopen van functionele kleding (regenjassen, sportkleding, kinderuniformen) actief naar “PFAS-vrij” op het label. Was bestaande kleding minder vaak en met een mild wasmiddel, want elke wasbeurt spoelt een deel van de coating los. Kies bij het reimpregneren altijd een PFAS-vrij middel. En voor kinderen geldt extra: check specifiek regenkleding en schooluniformen, want juist daar wordt PFAS relatief vaak aangetroffen, ook in katoenen varianten.

Veelgestelde vragen

Zit er PFAS in gewone kleding zoals T-shirts? Meestal niet. PFAS wordt toegevoegd voor een functionele coating (waterafstotend, vlekwerend). Kleding zonder zo’n coating heeft geen technische reden om PFAS te bevatten.

Zit er PFAS in sportkleding? Mogelijk. Een Amerikaans onderzoek vond bij 1 op de 4 geteste leggings/yogabroeken de PFAS-indicator fluor, vermoedelijk vanwege vocht- en vuilwerende afwerkingen.

Zit er PFAS in ondergoed? Het kan voorkomen, met name bij ondergoed met een antimicrobiële of geurwerende laag, zoals aangetoond bij het Amerikaanse merk Thinx. Standaard katoenen ondergoed zonder functionele afwerking heeft hier geen bekende reden voor.

Is PFAS in kinderkleding gevaarlijker dan bij volwassenen? Relatief wel, omdat kinderen soms op kleding sabbelen of bijten en hun lichaam gevoeliger is voor chemische stoffen. Onderzoek vond PFAS bij 65% van geteste kinderproducten, met verrassend hoge waarden in katoenen schooluniformen.

Is er al een EU-verbod op PFAS in kleding? Gedeeltelijk. PFOS en PFOA zijn al gereguleerd. Een bredere restrictie op de hele PFAS-familie is nog in voorbereiding, met toepassing op zijn vroegst 2027-2029. Frankrijk heeft wel al een eigen nationaal verbod sinds 1 januari 2026.

De bottom line

PFAS in kleding is breder dan alleen je regenjas. Van sportleggings tot ondergoed en zelfs katoenen schooluniformen: overal waar een functionele coating wordt toegepast, is de kans op PFAS reëel. Voor de meeste gewone kleding zonder zo’n coating is er geen aanwijzing voor PFAS. De praktische vuistregel blijft hetzelfde: hoe functioneler en waterafstotender het kledingstuk, hoe groter de kans, en hoe belangrijker het is om actief naar een PFAS-vrij label te zoeken.

Bronnen

1. NVWA (2023). Onderzoeksresultaten PFAS in textiel 2023 — Marktverkenning Textiel.
2. Stichting Tegengif (2024). Toxics in Our Clothing: internationaal onderzoek naar PFAS in outdoorkleding, 13 landen.
3. Environmental Health News (2022). Onderzoek naar PFAS-indicator fluor in 32 leggings en yogabroeken.
4. Thinx / Dickens et al. v. Thinx Inc. (2023). Class action-schikking PFAS in menstruatie-ondergoed.
5. University of Notre Dame, Indiana University, University of Toronto, Green Science Policy Institute (2022). Studie naar PFAS in Noord-Amerikaanse kinderproducten en schooluniformen. Environmental Science & Technology.
6. RIVM. PFAS-onderzoeksprogramma: blootstelling via kleding en producten.
7. Universiteit van Birmingham, via NTvL (2024). Huidopname van PFOA en kortketenige PFAS.
8. RIVM (2026). Verbod gebruik PFAS — stand van zaken EU-restrictietraject.
9. FashionUnited (2026). Frans nationaal verbod op PFAS in kleding, schoenen, cosmetica en skiwax.