Hoe krijg je PFAS uit je lichaam: wat toont wetenschappelijk onderzoek?

Je ziet ze niet, je ruikt ze niet, maar ze zijn er wel: PFAS, de beruchte ‘forever chemicals’ die zich opstapelen in jouw lichaam. Het RIVM ontdekte dat álle onderzochte Nederlanders deze giftige stoffen in hun bloed hebben! Maar hier komt het goede nieuws: wetenschappers wereldwijd hebben eindelijk manieren ontdekt om deze hardnekkige chemicaliën uit je lijf te krijgen.

De stille indringers in je bloed

PFAS zijn overal om je heen. In die antiaanbakpan waarin je net je eieren hebt gebakken, in je regenjas, zelfs in je mascara. Deze duizenden verschillende chemicaliën zijn sinds de jaren ’40 massaal gebruikt omdat ze water en vet afstoten. Handig voor fabrikanten, rampzalig voor jou.

Want hier zit het probleem: jouw lichaam weet niet hoe het deze kunstmatige stoffen moet afbreken. Terwijl gewone gifstoffen binnen dagen of weken verdwijnen, blijven PFAS jarenlang rondcirkelen in je bloedbaan. Sommige blijven wel tien jaar plakken aan je organen!

Het RIVM deed in [2025] het eerste landelijke onderzoek en de resultaten zijn alarmerend: in bijna 1.500 bloedmonsters zaten minimaal zeven verschillende PFAS-verbindingen. Bij veel mensen zaten de waarden boven de gezondheidskundige grenswaarde. Die grenswaarde betekent niet dat je direct ziek wordt, maar wel dat PFAS effect kan hebben op je immuunsysteem, lever en hormonen.

Wetenschappelijke doorbraak 1: Australisch onderzoek naar bloeddonatie

De eerste echte oplossing komt uit Australië, waar brandweerlieden – die door blusschuim veel PFAS binnen hadden gekregen – deelnamen aan een wereldprimeur. Dit werd het eerste wetenschappelijke bewijs dat je PFAS daadwerkelijk uit je lichaam kunt krijgen!

De studie volgde 285 brandweerlieden gedurende een heel jaar. Een groep ging elke 12 weken bloed doneren, een andere groep doneerde elke 6 weken plasma, en een controlegroep deed helemaal niets.

De resultaten? Spectaculair! De bloeddonoren zagen hun PFAS-waarden met 10% dalen. Nog indrukwekkender: de plasmadonoren bereikten een daling van maar liefst 30%!

“We hebben het gedaan. Iedereen zei dat het niet kon, en we zijn erin geslaagd om deze giftige chemicaliën uit onze lichamen te krijgen,” jubelde brandweercommandant Mick Tisbury na het zien van de resultaten.

Waarom werkt plasma doneren beter? PFAS zitten vooral in je bloedplasma – het vloeibare deel van je bloed. Bij plasmadonatie wordt dit specifiek gefilterd en weggehaald, terwijl bij bloeddonatie ook je bloedcellen meegaan die minder PFAS bevatten.

Wetenschappelijke doorbraak 2: Amerikaans onderzoek naar vezelsupplementen

Terwijl Australische brandweerlieden hun bloed gaven, werkten Amerikaanse wetenschappers aan een veel simpelere oplossing: vezelsupplementen! Professor Jennifer Schlezinger van Boston University had een “leven-ontmoet-wetenschap moment” toen ze onderzoek deed naar cholesterolverlaging.

Ze ontdekte dat bepaalde vezels – zoals psyllium (de hoofdingredeint in Metamucil) en bèta-glucaan – gelachtige structuren vormen in je darmen. Deze gels vangen galzuren op, waardoor je cholesterol daalt. Maar hier wordt het interessant: PFAS hebben vergelijkbare chemische eigenschappen als galzuren!

“Door gelgormende vezels zoals psyllium bij een maaltijd te nemen, kunnen we PFAS insluiten in de vezelgel, die vervolgens via de ontlasting wordt weggehaald,” legt onderzoeker Dhimiter Bello uit.

In hun eerste proeven zagen ze na slechts vier weken al een daling van 8% bij PFOS en PFOA – twee van de gevaarlijkste PFAS-typen. Hun onderzoek kreeg inmiddels 1,1 miljoen dollar financiering van het Amerikaanse ministerie van Defensie om deze veelbelovende methode verder uit te werken.

Het mooie aan deze aanpak? Je koopt gewoon psyllium of bèta-glucaan supplementen (overal verkrijgbaar), neemt ze bij de maaltijd, en je darmen doen de rest. Veel toegankelijker dan wekelijks naar de bloedbank!

Wetenschappelijke doorbraak 3: Cambridge onderzoek naar darmbacteriën

De meest futuristische oplossing komt van Cambridge University, waar hoogleraar Kiran Patil een verrassende ontdekking deed: bepaalde darmbacteriën werken als kleine sponsjes die PFAS opzuigen!

“We hebben ontdekt dat bepaalde darmbacteriën die veel voorkomen in het maag-darmkanaal een ongelooflijk vermogen hebben om PFAS op te nemen als sponzen en op te slaan in hun cellen,” vertelt Patil.

In proefdieren zagen ze dat deze bacteriën de uitscheiding van PFAS tot wel drie keer kunnen versnellen. De bacteriën slokten 25% tot 75% van de PFAS op en verlaten vervolgens via de ontlasting het lichaam – inclusief hun giftige lading.

Patil startte zelfs een bedrijf om deze ontdekking uit te werken tot een ‘opruimpil’ met geconcentreerde PFAS-etende bacteriën. “Het idee is dat je uiteindelijk een pil kunt innemen met de bacteriën erin, die vervolgens de PFAS uit je lichaam halen.”

Waarom helpen je huidige darmbacteriën dan niet genoeg? “Wat onze resultaten suggereren, is dat deze bacteriën ons nu al helpen om van PFAS af te komen. Als je deze bacteriën niet zou hebben, zou je waarschijnlijk zelfs nog hogere niveaus hebben,” legt hij uit.

Wat zegt onderzoek over ondersteuning van je lichaam?

Let op: Onderstaande informatie is gebaseerd op wetenschappelijke studies en ervaringen van gezondheidsexperts. Dit zijn geen medische adviezen – bespreek altijd met je huisarts wat voor jouw situatie geschikt is.

Terwijl wetenschappers doorwerken aan deze doorbraken, tonen verschillende studies wat mogelijk ondersteunend kan werken. Rineke Dijkinga, expert in natuurlijke ontgifting, deelt bevindingen uit onderzoek:

Ondersteuning uitscheidingsorganen: Studies suggereren dat je darmen, lever, nieren en lymfesysteem je natuurlijke afvalverwerkers zijn. Onderzoek toont verbanden tussen onbewerkte voeding met veel groenten, gezonde vetten en eiwitten en betere ontgiftingscapaciteit. Ook voldoende (gefilterd) water – minstens 1,5 tot 2 liter per dag – wordt in studies geassocieerd met betere nierfunctie.

Groene voedingsmiddelen: Onderzoek wijst erop dat spirulina, algen, bladgroente en chlorofyl mogelijk natuurlijke detoxondersteuning bieden. Ook groene microgroenten en kiemen worden in studies genoemd als leverondersteunend.

Beweging: Wetenschappelijk onderzoek toont dat sport de lymfeafvoer bevordert en kan helpen bij het verwijderen van chemische stoffen. Studies suggereren dat zelfs een dagelijkse wandeling verschil kan maken.

Leverondersteunende voeding: Onderzoek toont dat broccoli, spruitjes en bloemkool sulforafaan bevatten dat leverenzymen stimuleert. Studies naar kurkuma en knoflook tonen ook leverondersteunende effecten. Sommige onderzoeken suggereren dat whey-eiwit of N-acetylcysteïne supplementen glutathion-aanmaak ondersteunen.

Vezelsupplementen: Geïnspireerd op het Amerikaanse onderzoek worden psyllium of bèta-glucaan bij maaltijden onderzocht. Belangrijk: Bespreek supplementgebruik altijd eerst met je huisarts!

Onderzoek naar veelbelovende supplementen

Belangrijk: Dit betreft vroege onderzoeksresultaten en geen medische adviezen. Bespreek supplementgebruik altijd met je huisarts, vooral bij medicijngebruik of gezondheidsklachten.

Recent wetenschappelijk onderzoek onderzoekt of bepaalde supplementen kunnen helpen bij PFAS-verwijdering:

Probiotica: Een grote Amerikaanse studie met 9.469 volwassenen observeerde dat mensen die probiotica gebruikten lagere PFAS-concentraties in hun bloed hadden. Dit suggereert een mogelijke rol van darmgezondheid bij PFAS-uitscheiding.

Omega-3 visolie: Onderzoek vond verrassend genoeg lagere PFAS-waarden bij mensen die visolie supplementen namen. Dit wijst mogelijk op een ondersteunende rol van omega-3 vetzuren bij ontgifting.

Vitamine D-relatie: Nieuw onderzoek toont aan dat PFAS zich bindt aan vitamine D-receptoren in het lichaam. Hierdoor werkt vitamine D mogelijk minder goed. Onderzoekers onderzoeken of een optimale vitamine D-status belangrijk kan zijn bij PFAS-blootstelling.

Antioxidant-onderzoek: Laboratoriumstudies tonen dat curcumine (uit kurkuma) DNA-schade door PFAS kan verminderen. Onderzoek naar vitamine C toonde mogelijk bescherming tegen PFAS-gerelateerde insulineresistentie. Dierenstudies met bosbessen toonden mogelijk bescherming tegen neurotoxische effecten van PFAS.

Leverondersteuning in onderzoek: Studies onderzoeken of N-acetylcysteïne en whey-eiwit het lichaam helpen glutathion aan te maken – een antioxidant die giftige stoffen neutraliseert. Ook wordt onderzocht of mariadistel en artisjokextract de galstroom stimuleren waardoor PFAS sneller via de darmen wordt afgevoerd.

Informatie over het beperken van nieuwe PFAS-blootstelling

Onderzoek toont dat het logisch is om nieuwe PFAS-blootstelling te beperken terwijl je lichaam werkt aan het verwijderen van bestaande stoffen. Wetenschappers noemen deze bronnen:

In de keuken: Studies tonen dat antiaanbakpannen een bron van PFAS kunnen zijn. Onderzoek suggereert dat glas, RVS of gietijzer alternatieven zijn. Ook voedselverpakkingen met water- en vetafstotende behandelingen worden als mogelijke bron genoemd.

Bij verzorging: Onderzoek identificeert ingrediënten zoals ‘PTFE’, ‘fluor’ of ‘perfluor’ als mogelijke PFAS-bronnen. Studies suggereren het zoeken naar ‘PFAS-vrij’ labels bij dagcrèmes en andere verzorgingsproducten.

Thuis: Wetenschappelijk onderzoek toont dat tapijten en meubels met vlekwerende behandelingen PFAS kunnen bevatten. Studies suggereren natuurlijke materialen als alternatieven.

Water: Onderzoek toont dat omgekeerde osmose-filters of actieve-koolfilters meer dan 90% van PFAS uit kraanwater kunnen verwijderen.

Onderzoeksbevinding: voorzichtigheid bij snel gewichtsverlies

Een belangrijke waarschuwing: PFAS worden vaak opgeslagen in vetweefsel. Snel gewichtsverlies, zoals bij crashdiëten, kan daarom leiden tot een plotselinge vrijlating van deze stoffen in de bloedbaan, met mogelijk ernstige gevolgen. Pak gewichtsverlies dus altijd geleidelijk aan!

Toekomstig wetenschappelijk onderzoek

Het meest hoopgevende? We staan pas aan het begin! Wetenschappers testen momenteel combinaties van vezels, verschillende diëten en medicijnen zoals cholestyramine. De Amerikanen starten een grote studie met 1.500 brandweerlieden om de Australische resultaten te bevestigen.

En vergeet niet: elke stap die je zet om je lichaam te ondersteunen – hoe klein ook – is winst. We kunnen niet alles zelf oplossen, maar door bewuste keuzes te maken stuur je een krachtig signaal: jij kiest voor een gezond lichaam en een schonere toekomst.

PFAS mogen dan ‘forever chemicals’ heten, maar wetenschappelijk onderzoek toont dat ze niet voor altijd vast hoeven te zitten. Met de juiste wetenschappelijke aanpak kunnen ze mogelijk uit het lichaam worden verwijderd. En dat is geen sprookje meer – dat toont wetenschappelijk onderzoek aan!