Je zet ’s ochtends een pot koffie en vraagt je ineens af: wat zit er eigenlijk in dat apparaat, en komt daar iets van in mijn kopje terecht? Als je al eens over PFAS hebt gelezen, is dat een logische vraag. De glazen kan is het probleem niet, dus als er PFAS in het spel is, zit het in het apparaat zelf.
Daarom heb ik de productinformatie van negen populaire koffiezetapparaten naast elkaar gelegd en uitgezocht wat onderzoekers en toezichthouders weten over PFAS in koffiemachines. Spoiler: geen van de negen belooft zwart op wit dat hij PFAS-vrij is, en ik heb ze niet in een lab laten testen. Die zekerheid kan ik je bij deze apparaten dus niet geven. Je krijgt haar wel met een zetmethode van glas of roestvrij staal. Mijn favoriet is de Chemex, omdat alles wat met je water en koffie in aanraking komt van glas is. In dit artikel lees je waar PFAS in een koffiezetapparaat kan zitten, hoe groot die rol is vergeleken met de koffie zelf, en welke alternatieven je wel zekerheid geven.
Hoe PFAS in je koffie terechtkomt
De belangrijkste bron is de koffie zelf. Het RIVM rekent met gemiddeld 48 picogram PFAS-equivalenten per gram koffie. Dat is weinig vergeleken met eieren (241) of kabeljauw (2737), maar het betekent wel dat bijna alle koffie vermoedelijk wat PFAS bevat, welk apparaat je ook gebruikt. De meest aannemelijke verklaring voor PFAS in koffie is de koffieplant, die de stoffen via verontreinigde grond en water opneemt, zoals bij tarwe en andere gewassen is aangetoond. Voor koffie specifiek is dat nog niet apart onderzocht. Branden en zetten breken PFAS niet af, daarvoor liggen de temperaturen veel te laag.
Het water in je reservoir telt ook mee. Het RIVM hanteert een gezondheidskundige richtwaarde van 4,4 nanogram PFAS-equivalenten per liter drinkwater. Volgens een analyse van Greenpeace op basis van meetgegevens van de waterbedrijven krijgt ongeveer 36% van de Nederlanders kraanwater boven die waarde, vooral in Noord- en Zuid-Holland, waar veel drinkwater uit oppervlaktewater wordt gemaakt. In Groningen, Drenthe, Overijssel en Noord-Brabant ligt het beeld een stuk gunstiger.
Zet het wel in perspectief. Via voeding krijg je in Nederland volgens het RIVM ruim drie keer zoveel PFAS binnen als via drinkwater, en koffie hoort binnen je eten en drinken bij de lagere waarden. Een kopje koffie is dus geen reden tot paniek.
Gratis download · pdf
Het PFAS-vrij stappenplan
Zeven fases, 30 concrete stappen om je blootstelling aan PFAS te verlagen — van je koekenpan tot je tandfloss. Geordend op impact, zodat je weet waar je begint.
Aanmelden en pdf ontvangen →Je ontvangt de gids direct per mail, samen met de maandelijkse update. Afmelden kan altijd.
Misschien heb je gelezen dat papieren koffiefilters met PFAS worden behandeld. Voor die bewering heb ik geen enkele onafhankelijke bron gevonden. Ze komt vooral van partijen die zelf “PFAS-vrije” filters verkopen. Een herbruikbaar metalen filter kan prima een goede keuze zijn, maar op basis van wat nu bekend is niet vanwege PFAS.
Waar zit PFAS in een koffiezetapparaat?
Fabrikanten gebruiken wel degelijk fluorpolymeren zoals PTFE (teflon) in koffiemachines, vooral in slangen, afdichtingen, ventielen en pompen die tegen hoge druk en hitte moeten kunnen. Die onderdelen horen vooral bij espresso- en capsulemachines. Een gewoon filterkoffieapparaat heeft geen pomp: het water loopt via een slangetje en een klepje naar een verwarmingsbuis van aluminium of koper en borrelt dan omhoog naar de koffie. Of daar ergens een fluorhoudende afdichting in zit, verschilt per model en staat nergens vermeld.
Komt er ook iets in je koffie? Amsterdamse onderzoekers zagen in 2013 dat slangen met fluorpolymeer bij 80 graden wat PFAS afgaven, maar schatten het praktische belang voor dranken als klein in. De warmhoudplaat speelt geen rol: de kan staat erop, je koffie raakt hem niet.
Negen populaire koffiezetapparaten onder de loep
Voor deze vergelijking heb ik de productinformatie van negen veelverkochte koffiezetapparaten bekeken, op zoek naar een expliciete PFAS-vrij-claim:
De ongemakkelijke waarheid over PFAS-claims
Geen van deze negen apparaten claimt op de productpagina expliciet PFAS-vrij te zijn. Dat betekent niet dat er PFAS in zit, wel dat je het niet zeker weet. En omdat ik de apparaten niet in een lab laat testen, kan ik dat gat ook niet voor je dichten.
PFASwijzer op Instagram
Korte tips, handige visuals en nieuws
Het is nog rustig daar, maar ik ga er de komende tijd meer mee doen. Af en toe deel ik er ook een kortingscode voor PFAS-vrije producten.
Wat ik wel tegenkwam, zijn BPA-vrij-claims bij de Moccamaster en de Bosch. BPA is een heel andere stof dan PFAS, en sinds 20 januari 2025 is BPA in de EU verboden in materialen die met voedsel in aanraking komen, met een overgangsperiode voor bestaande voorraad. Een BPA-vrij-label bevestigt dus vooral wat de wet al eist, en zegt niets over PFAS. Ook de kunststof onderdelen zelf zijn niet het PFAS-probleem: gangbare kunststoffen bevatten van zichzelf geen PFAS.
Waarom zwijgen fabrikanten erover? Er bestaat geen wettelijke plicht om te melden of een product PFAS bevat. Daarnaast komen interne onderdelen vaak van toeleveranciers, waardoor de fabrikant zelf niet altijd precies weet wat erin zit. Hoe lastig die informatie boven tafel komt, merkten ook de Amsterdamse onderzoekers uit 2013: van de fabrikanten kregen zij geen informatie over de slangen in hun machines.
Betrouwbare PFAS-vrije alternatieven voor je dagelijkse koffie
Omdat ik over de elektrische apparaten geen zekerheid kan geven, kies ik hier voor zetmethodes waarbij het materiaal zelf de zekerheid geeft. Glas en ongecoat roestvrij staal bevatten geen PFAS, daar is geen claim van de fabrikant voor nodig. Deze methodes vragen iets meer handwerk, maar leveren vaak ook betere koffie op.
De Chemex Classic: glas puur sang
Voor de echte koffieliefhebber is de Chemex Classic een uitstekende keuze. De karaf is gemaakt van niet-poreus borosilicaatglas dat geen geurtjes of smaakresten opneemt, en het houten kraagje raakt je koffie niet. Met 890 ml zet je makkelijk zes kopjes. Het ontwerp is zo tijdloos dat het in de collectie van het Museum of Modern Art staat. Gebruikers roemen de volle, heldere koffiesmaak, al merken sommigen op dat nieuwere exemplaren iets lichter aanvoelen dan vroeger. Je gebruikt een Chemex met papieren filters. Het verhaal dat die PFAS zouden bevatten, hoor je vaak, maar ik heb er geen onafhankelijk bewijs voor gevonden.
VDN French Press: roestvrij staal met isolatie
Deze dubbelwandige french press heeft een binnenwand van 304 roestvrij staal, dus je koffie staat alleen in contact met staal. Met 700 ml zet je vier tot vijf kopjes, en het drievoudige filter houdt het koffiedik netjes tegen. Gebruikers waarderen vooral hoe lang de koffie warm blijft dankzij de dubbele wand. Het cool-touch handvat beschermt je handen, en omdat er geen glas in zit, hoef je niet bang te zijn voor scherven. De zwarte coating zit aan de buitenkant en komt niet met je koffie in aanraking. Wel melden gebruikers dat die coating niet tegen de vaatwasser kan, dus was hem met de hand.
Bodum Chambord: de klassieke keuze
De Bodum Chambord is een klassieker met een tijdloos ontwerp: een glazen kan in een frame van roestvrij staal, met een stalen filterzeef. Met 500 ml is hij ideaal voor vier kopjes en prima geschikt voor dagelijks gebruik. Gebruikers roemen de eenvoud van het systeem en de rijke koffiesmaak. Na ongeveer vier jaar dagelijks gebruik kan de filterzeef slijtage vertonen, maar die is los te vervangen. Hij kan in de vaatwasser, al raden sommige gebruikers handwas aan om roest tussen glas en metaal te voorkomen.
Hario V60 Drip Decanter: pour-over perfectie
Dit Japanse systeem combineert een glazen karaf met een BPA-vrije kunststof dripper en is populair onder koffieliefhebbers vanwege de uitstekende smaakextractie. Voor PFAS is die dripper geen probleem, want gangbare kunststoffen bevatten geen PFAS. Zoek je een zetmethode helemaal zonder plastic, dan passen de andere opties in dit lijstje beter. De spiraalgroeven in de dripper zorgen dat het water gelijkmatig doorloopt. Met 700 ml zet je zes kopjes, en er zitten 40 filters bij. Gebruikers waarderen de snelheid en controle die het systeem biedt, maar meerdere reviewers waarschuwen voor de broosheid van het glas. Wees er dus voorzichtig mee tijdens gebruik en schoonmaken.
CONA Size D-Genius: de luxe optie
Voor de echte liefhebber is er de CONA, een vacuümkoffiezetter volgens het principe dat de Britse chemicus Robert Napier rond 1910 patenteerde. Tegenwoordig wordt hij in Den Haag gemaakt. Water en koffie komen alleen in aanraking met glas: de twee kolven en het herbruikbare filterstaafje zijn van borosilicaatglas, het frame is van metaal. Met 1,13 liter zet je acht kopjes tegelijk. Het is een waar spektakel om naar te kijken tijdens het zetten, en omdat je geen papieren filter nodig hebt, heb je ook geen afval. Het systeem werkt op gewone spiritus en alle onderdelen zijn los verkrijgbaar, waardoor het apparaat generaties mee kan gaan.
Gratis download · pdf
Het PFAS-vrij stappenplan
Zeven fases, 30 concrete stappen om je blootstelling aan PFAS te verlagen — van je koekenpan tot je tandfloss. Geordend op impact, zodat je weet waar je begint.
Aanmelden en pdf ontvangen →Je ontvangt de gids direct per mail, samen met de maandelijkse update. Afmelden kan altijd.
Zonder plastic is niet hetzelfde als zonder PFAS
Veel mensen zoeken een koffiezetapparaat zonder plastic en bedoelen daarmee eigenlijk: zonder schadelijke stoffen. Dat zijn twee verschillende vragen. Plastic is een materiaal. PFAS is een groep chemische stoffen die in allerlei materialen kan zitten, maar juist niet als bestanddeel in gangbare kunststoffen zoals PP en PET. Een kunststof filterhouder is dus niet automatisch een PFAS-bron, en een apparaat met een metalen behuizing kan nog steeds een teflon afdichting bevatten.
Wie plastic wil vermijden, doet dat vaak om andere redenen, zoals BPA, weekmakers of microplastics. Dat zijn begrijpelijke zorgen, maar een ander onderwerp dan PFAS.
Het mooie is dat de oplossing voor beide vragen dezelfde is. Een zetmethode van glas of ongecoat roestvrij staal bevat geen plastic én geen PFAS. De Chemex en de CONA komen daar het dichtst bij, en een rvs french press ook, zolang deksel en filter van metaal zijn. De Hario V60 in dit lijstje heeft een kunststof dripper: prima wat PFAS betreft, maar niet plasticvrij.
Waar je op let bij een elektrisch koffiezetapparaat
Wil je toch een elektrisch apparaat? Kijk dan naar een expliciete PFAS-vrij-claim van de fabrikant zelf, niet alleen naar BPA-vrij of PFOA-vrij. PFOA is sinds 2020 in de EU al verboden in consumentenproducten, dus “PFOA-vrij” zegt weinig over de rest van de PFAS-familie. Hoe meer onderdelen die met water en koffie in aanraking komen van glas, rvs of koper zijn, hoe minder plekken er overblijven waar een fluorhoudend onderdeel kan zitten. Een filterapparaat zonder pomp heeft er bovendien minder dan een espresso- of capsulemachine.
Twijfel je, vraag het dan na. Volgens de Rijksoverheid moet een leverancier binnen 45 dagen gratis antwoord geven als je vraagt of een product PFAS bevat die als zeer zorgwekkend op de Europese kandidaatslijst staan. Dat geldt niet voor alle PFAS, maar het is een concreet recht dat je kunt gebruiken, bijvoorbeeld met de vraag waar de slangen en afdichtingen in het apparaat van gemaakt zijn.
Regelgeving in Nederland en Europa
Er ligt een Europees voorstel om het gebruik van PFAS breed te beperken, in 2023 ingediend door onder meer Nederland. Dat traject loopt nog. De wetenschappelijke comités van het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) ronden hun advies naar verwachting eind 2026 af, een besluit van de Europese Commissie wordt niet vóór 2027 verwacht, en toepassing waarschijnlijk niet vóór 2029. Voor fluorpolymeren zoals PTFE wordt gewerkt aan een apart, soepeler regime. Een etiketteringsplicht voor PFAS is er in Nederland en de EU nog niet.
Buiten Europa gaat het soms sneller. De Amerikaanse staat Maine verbiedt sinds 1 januari 2026 PFAS in kookgerei en rekent koffiezetapparaten daartoe. Fabrikanten vroegen een uitzondering aan voor slangen, afdichtingen, ventielen en pompen in koffiemachines, maar die werd afgewezen: volgens de toezichthouder zijn er redelijke alternatieven zonder PFAS. Dat zegt niets over wat er in Nederland verkocht wordt, maar laat wel zien dat PFAS-vrije onderdelen technisch haalbaar worden geacht.
Het 80/20-principe toegepast op koffie
Wil je zo min mogelijk twijfel over PFAS in je koffiezetapparaat, kies dan voor handmatig zetten met een Chemex, CONA of rvs french press. Bij die methodes weet je precies welk materiaal met je koffie in aanraking komt, en een goed onderhouden exemplaar gaat jaren mee.
Wil je het gemak van een elektrisch apparaat? Kies dan een merk dat een PFAS-vrij-claim ook echt onderbouwt, geef de voorkeur aan een filterapparaat boven een pompmachine, en onthoud dat de koffiebonen de enige PFAS-route zijn die goed is gedocumenteerd. Het apparaat is hooguit een onbekende, vermoedelijk kleine aanvulling daarop.
Veelgestelde vragen
Is een BPA-vrij koffiezetapparaat ook PFAS-vrij?
Nee, dat zijn twee losse vragen. BPA is één specifieke stof die vroeger vooral in hard, doorzichtig plastic zat. PFAS is een grote groep fluorhoudende stoffen. Een BPA-vrij-label zegt dus niets over PFAS. Bovendien is BPA sinds 20 januari 2025 in de EU verboden in materialen die met voedsel in aanraking komen, waardoor BPA-vrij vooral een wettelijk minimum is geworden.
Bestaat er een elektrisch koffiezetapparaat zonder plastic?
Een elektrisch filterapparaat helemaal zonder plastic is zeldzaam. Zelfs de Moccamaster, die vaak als een van de schoonste filtermachines wordt gezien, heeft volgens meerdere bronnen een kunststof reservoir, sproeiarm en filterhouder, al verwarmt hij het water in een koperen element. Een koffiezetapparaat zonder plastic is daarom in de praktijk bijna altijd een handmatige zetmethode van glas of roestvrij staal.
Is een metalen koffiefilter beter dan een papieren filter?
Een filter van ongecoat roestvrij staal bevat geen PFAS en gaat jaren mee, dus het scheelt afval. Vanwege PFAS hoef je niet over te stappen: voor de bewering dat papieren koffiefilters met PFAS zijn behandeld, heb ik geen onafhankelijk bewijs gevonden. Het verschil zit vooral in de smaak. Een metalen filter laat meer oliën en fijne deeltjes door, waardoor je koffie voller maar ook iets troebeler wordt.
Heb ik een PFAS-waterfilter nodig voor mijn koffie?
Voor de meeste mensen niet. Het RIVM en onderzoekers van waterinstituut KWR zien geen reden voor een thuisfilter bij gewoon Nederlands kraanwater, onder meer omdat een filter een nieuw risico kan toevoegen: bacteriegroei. Woon je in een gebied met hogere PFAS-waarden en wil je toch filteren, kies dan een filtertype waarvan de werking onafhankelijk is getest.
Krijg je via een espresso- of capsulemachine meer PFAS binnen?
Dat is niet goed onderzocht. Juist in pompmachines zitten de onderdelen waarin fabrikanten fluorpolymeren toepassen, zoals pompen, ventielen en drukbestendige slangen. Een Zuid-Koreaanse studie uit 2025 vond iets meer PFOA in machinaal gezette capsulekoffie dan in dezelfde koffie gezet via een papieren filter, maar alle waarden bleven onder de risicogrenzen van de WHO. De onderzoekers keken bovendien vooral naar de capsuleverpakking, dus welk deel van het verschil van de machine kwam, valt niet te zeggen.
Transparantie blijft voorlopig schaars
De negen onderzochte koffiezetapparaten laten vooral zien hoe weinig transparantie er is: geen enkele fabrikant zegt zwart op wit PFAS-vrij te zijn. Dat is geen bewijs dat er PFAS in zit. Maar zolang die informatie ontbreekt, zijn glas en roestvrij staal de materialen die je echte zekerheid geven. De Chemex blijft daarom mijn favoriet, met de CONA als luxe alternatief en een rvs french press voor wie het simpel en onbreekbaar wil. Als bijkomend voordeel smaakt je koffie er waarschijnlijk ook nog beter van.
Deze vergelijking is gebaseerd op productinformatie van fabrikanten en Nederlandse webshops, publicaties van onder meer het RIVM en de Rijksoverheid, en wetenschappelijk onderzoek naar PFAS in koffie en koffiemachines. De apparaten zijn niet in een laboratorium getest.