PFAS in tampons en maandverband: wat je écht moet weten

Je pakt een tampon of een maandverband, gebruikt het en gooit het weg. Maandelijks, jarenlang. Wat er precies in zit, staat nergens op de verpakking. En dat is precies het probleem, want uit onderzoek blijkt dat een aanzienlijk deel van de gangbare menstruatieproducten PFAS bevat. Stoffen die in verband worden gebracht met hormoonverstoring, verminderde vruchtbaarheid en een verhoogd risico op kanker.

Hoe komen die stoffen in tampons en maandverband terecht, wat betekent dat voor je gezondheid, en hoe kies je producten die er aantoonbaar vrij van zijn? Dat lees je hier.

In het kort

• Onafhankelijk laboratoriumonderzoek (Mamavation/Environmental Health News, 2020-2022) vond PFAS bij 48% van het geteste maandverband, 22% van de tampons en 65% van het menstruatie-ondergoed.
• Meer dan de helft van de positief geteste producten droeg een label als “biologisch”, “natuurlijk” of “zonder schadelijke stoffen” — dat label zegt iets over de katoenteelt, niets over de coating.
• Een aparte, recentere studie (2025) naar herbruikbare menstruatieproducten vond dat gebruik van PFAS technisch onnodig is: in elke onderzochte categorie was er minstens één product zonder.
• In de EU bestaat nog geen specifieke PFAS-limiet voor menstruatieproducten; Californië liep hierop vooruit met een wettelijk verbod.
• Betrouwbare signalen zijn een GOTS- of Oeko-Tex Standard 100-keurmerk met onafhankelijke testresultaten, niet een marketingclaim op de verpakking.

Wat zijn PFAS en waarom duiken ze op in menstruatieproducten?

PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen, een groep van duizenden synthetische chemicaliën die worden gebruikt vanwege hun water-, vet- en hittewerende eigenschappen. Ze worden ook wel “forever chemicals” genoemd omdat ze in het milieu en in het menselijk lichaam vrijwel niet afbreken. Als je wil weten wat PFAS precies zijn en hoe ze werken, lees dan die achtergrond eerst.

In maandverband worden PFAS ingezet als coating in de waterdichte backing, de afdichtingslagen en soms in de toplaag, om te voorkomen dat bloed doorlekt. Onderzoekers van de University of Notre Dame vonden bij analyses fluorwaarden in sommige producten die zo hoog lagen dat de PFAS hoogstwaarschijnlijk opzettelijk waren toegevoegd tijdens de productie, niet als onbedoelde vervuiling. Diezelfde onderzoekers stelden tegelijk vast dat producten zonder PFAS even goed functioneren. Er is dus geen technische noodzaak voor de toevoeging.

Bij tampons liggen de concentraties doorgaans lager en gaat het vaker om onbedoelde verontreiniging vanuit het productieproces. Toch testte 22% van de onderzochte tampons positief op PFAS.

Wat zegt het onderzoek?

De meest aangehaalde cijfers komen uit een reeks laboratoriumanalyses die tussen 2020 en 2022 werd uitgevoerd door de Amerikaanse consumentenwaakhond Mamavation, in samenwerking met Environmental Health News en wetenschappelijk beoordeeld door onder meer het Institute for Green Science van Carnegie Mellon University.

Bijna de helft van het geteste maandverband bevatte PFAS. En het meest wrange detail: meer dan de helft van de producten die positief testten, werden in de winkel verkocht met een label als "biologisch", "natuurlijk" of "zonder schadelijke stoffen". Biologisch verwijst naar de teelt van het katoen, niet naar wat er daarna in het productieproces mee gebeurt. Een PFAS-coating kan ook op biologisch katoen worden aangebracht.

Een aanvullende, bredere studie naar PFAS in persoonlijke hygiëneproducten (Zhou et al., 2023, gepubliceerd in Environmental Science & Technology) bevestigt onafhankelijk dat perfluorkoolstofzuren de meest aangetroffen PFAS-variant zijn in deze productcategorie.

Nieuwer en specifieker: in juli 2025 publiceerde een onderzoeksteam onder leiding van Graham Peaslee (bekend van eerder werk naar PFAS in schooluniformen en kleding) een gerichte studie naar 59 herbruikbare menstruatieproducten, waaronder ondergoed, wasbaar maandverband en cups. Van de 19 producten die vervolgens getest werden op 31 ionische en 11 neutrale PFAS-varianten, bevatte 100% minstens één van deze stoffen, met 6:2 en 8:2 fluortelomeer-alcoholen als de meest aangetroffen verbindingen. Menstruatie-ondergoed (33%) en herbruikbaar maandverband (25%) scoorden het hoogst op opzettelijke toevoeging. Belangrijke bevinding: in elke onderzochte categorie zat minstens één product zonder detecteerbare PFAS, wat bevestigt dat de toevoeging niet technisch noodzakelijk is.

Wat maakt deze blootstelling zo zorgwekkend?

PFAS worden door het RIVM en Europese gezondheidsautoriteiten in verband gebracht met een reeks ernstige gezondheidseffecten bij langdurige blootstelling: hormoonverstoring, een verzwakt immuunsysteem, verhoogde bloeddruk tijdens zwangerschap, verminderde vruchtbaarheid en een verhoogd risico op bepaalde kankersoorten.

Wat menstruatieproducten bijzonder maakt als blootstellingsroute, is de anatomie. De huid in het schaamgebied is dunner en doorlaatbaarder dan de meeste andere huidpartijen. Bij tampons komt daar nog bij dat de vaginale wand direct in aanraking staat met het product. Onderzoekers wijzen erop dat de vagina bijzonder rijk is aan bloedvaten, wat de kans op opname van chemische stoffen vergroot ten opzichte van contact via de buitenhuid.

De blootstelling is ook niet incidenteel. Een gemiddelde vrouw gebruikt meer dan 11.000 menstruatieproducten in haar leven. Langdurige, herhaalde blootstelling via een gevoelige route is precies de combinatie waarbij PFAS-ophoping in het lichaam relevant wordt. En wat zich eenmaal opstapelt, gaat er niet zomaar uit. Meer over dat mechanisme lees je in het artikel over PFAS verwijderen uit je lichaam.

"De blootstelling aan PFAS via menstruatieproducten verdient extra aandacht, niet vanwege inname zoals bij voeding, maar vanwege de gevoeligheid van het weefsel dat ermee in contact komt." — geparafraseerd naar bevindingen van meerdere Amerikaanse onderzoeksteams (Notre Dame, Carnegie Mellon), zie bronnenlijst

PFAS die zich ophopen in het lichaam worden bovendien doorgegeven via moedermelk. Menstruatieproducten zijn een onderschatte maar reële bron van die ophoping over de jaren heen. Meer hierover lees je in het artikel over PFAS in moedermelk.

Europa loopt achter op de regelgeving

In september 2024 tekende de gouverneur van Californië de wet AB 2515 (de "T.A.M.P.O.N. Act"). Sinds 1 januari 2025 mogen menstruatieproducten met bewust toegevoegde PFAS niet meer geproduceerd of verkocht worden in de staat. Vanaf 1 januari 2027 wordt dat verbreed naar een concentratielimiet van 10 ppm, ongeacht of de PFAS bewust of onbedoeld is toegevoegd, en fabrikanten moeten zich vóór juli 2029 registreren en compliance aantonen bij de toezichthouder. Een gefaseerde, maar wel afdwingbare aanpak, met boetes vanaf 10.000 dollar per overtreding.

In Europa bestaan specifieke PFAS-limieten voor menstruatieproducten nog niet. Menstruatieproducten vallen in de EU onder de categorie medische hulpmiddelen, waardoor fabrikanten niet verplicht zijn een volledige ingrediëntenlijst te publiceren. De Rijksoverheid erkent via Waarzitwatin.nl dat er meldingen zijn geweest van PFAS als vervuiling in bepaalde merken tampons en maandverband, maar verbindt hieraan geen verplichtingen voor fabrikanten.

Dat betekent dat je als consument grotendeels zelf aan zet bent.

Hoe herken je PFAS-vrije tampons en maandverband?

Op de verpakkingstekst alleen kun je niet afgaan. "Biologisch", "natuurlijk" en "zonder schadelijke stoffen" zeggen niets over de aanwezigheid van PFAS. Er zijn twee betrouwbare handvatten.

Het eerste is een onafhankelijk keurmerk. Het GOTS-keurmerk (Global Organic Textile Standard) en Oeko-Tex Standard 100 vereisen beide tests op een uitgebreide lijst schadelijke stoffen, inclusief PFAS. Een product met zo'n keurmerk biedt aanzienlijk meer zekerheid dan een eigen claim van de fabrikant. Het verschil tussen PFAS en verwante stoffen zoals BPA wordt uitgelegd in het artikel over PFAS versus BPA.

Het tweede is aantoonbare transparantie. Serieuze merken publiceren hun testresultaten van onafhankelijke laboratoria. Doet een merk dat niet, stuur dan gewoon een e-mail en vraag ernaar. Een merk dat er zeker van is, antwoordt zonder aarzeling.

Welke merken zijn PFAS-vrij bevestigd?

Yoni is een Nederlands merk dat werkt met 100% gecertificeerd biologisch katoen en het GOTS-keurmerk draagt. Ze zijn transparant over de samenstelling van hun producten en verkrijgbaar bij grote Nederlandse drogisterijen.

The Female Company liet in juli 2024 hun tampons en maandverband testen door het onafhankelijke Hohenstein Textile Testing Institute op meer dan 1000 stoffen. Uitkomst: geen PFAS, geen biociden, vrij van zware metalen. Ze dragen het Oeko-Tex Standard 100-keurmerk en publiceren de testresultaten openbaar.

Nalu en &SISTERS kiezen voor 100% gecertificeerd biologisch katoen als basis zonder synthetische coatings, en dragen beide een onafhankelijk keurmerk.

Veelgestelde vragen

Bevatten tampons PFAS? Uit onderzoek bleek dat 22% van de geteste tampons sporen van PFAS bevatte. Bij biologisch katoenen tampons van merken met een GOTS of Oeko-Tex Standard 100-keurmerk en onafhankelijke testresultaten is het risico het laagst.

Is maandverband dat als "biologisch" wordt verkocht automatisch PFAS-vrij? Nee. Biologisch verwijst naar de teelt van het katoen, niet naar het productieproces daarna. Meer dan de helft van de producten die positief testten op PFAS droeg een "biologisch" of "natuurlijk" label. Kijk altijd naar onafhankelijke keurmerken en testresultaten.

Zijn menstruatiecups een veiliger alternatief? Op basis van het beschikbare onderzoek lijken cups over het algemeen laag te scoren op PFAS, al is deze categorie minder uitgebreid getest dan tampons en maandverband. Een siliconen cup zonder coating heeft in elk geval geen technische reden om PFAS te bevatten.

Kan PFAS via tampons en maandverband worden opgenomen in het lichaam? De huid in het schaamgebied en de vaginale wand zijn doorlaatbaarder dan de meeste andere huidpartijen, wat de kans op opname vergroot. Harde cijfers over de exacte opname bij mensen zijn nog in onderzoek, maar het biologische mechanisme is aanwezig en de blootstellingsduur over een mensenleven is aanzienlijk.

Welke tampons zijn vrij van PFAS en andere giftige stoffen? Tampons van 100% gecertificeerd biologisch katoen zonder applicator, met een GOTS of Oeko-Tex Standard 100-keurmerk en bevestigde onafhankelijke testresultaten. Merken als Yoni, The Female Company, Nalu en &SISTERS voldoen hieraan.

Waarom staat er geen ingrediëntenlijst op tampons en maandverband? In de EU vallen menstruatieproducten onder de categorie medische hulpmiddelen. Fabrikanten zijn daardoor niet verplicht een volledige ingrediëntenlijst te publiceren, zoals dat bij cosmetica wel het geval is. Dat maakt het voor consumenten moeilijker om een geïnformeerde keuze te maken.

Conclusie

PFAS in tampons en maandverband zijn een reëel probleem, aangetoond in grootschalig onderzoek bij producten van tientallen verschillende merken, en bevestigd door een tweede, recentere studie uit 2025. De blootstelling vindt plaats via een gevoelige route, herhaalt zich maandelijks over tientallen jaren, en betreft stoffen die niet door het lichaam worden afgebroken. Europese regelgeving biedt nog geen bescherming, maar gecertificeerde alternatieven zijn gewoon verkrijgbaar.

Kies voor merken die hun producten laten testen door onafhankelijke laboratoria, draag het GOTS of Oeko-Tex Standard 100-keurmerk en negeer vage claims als "biologisch" of "natuurlijk" zonder onderbouwing. De volgende aankoop is een goed moment om die keuze te maken.

Gebruikte bronnen

• Mamavation & Environmental Health News, laboratoriumonderzoek PFAS in menstruatieproducten (2020-2022), wetenschappelijk beoordeeld door o.a. Institute for Green Science, Carnegie Mellon University
• Zhou, Y. et al. (2023). Per- and Polyfluoroalkyl Substances in Personal Hygiene Products: The Implications for Human Exposure and Emission to the Environment. Environmental Science & Technology, 57(23), 8484-8495
• Peaslee, G. et al. (2025). Per- and Polyfluoroalkyl Substances in Reusable Feminine Hygiene Products. Environmental Science & Technology Letters, gepubliceerd 22 juli 2025
• University of Notre Dame, studie PFAS in menstruatieproducten, gepresenteerd bij American Chemical Society (augustus 2023)
• Waarzitwatin.nl / Rijksoverheid, pagina's "Tampons" en "Maandverband"
• RIVM, standpunten over PFAS en gezondheidsrisico's
• California AB 2515 ("T.A.M.P.O.N. Act"), ondertekend 30 september 2024, gefaseerde inwerkingtreding 2025-2029
• The Female Company, labotest Hohenstein Textile Testing Institute (juli 2024)