Je staat in de sportwinkel met een rugzak in je handen. Mooi model, goede prijs, stevig materiaal. Je kind wil hem voor school, of jij wilt hem mee op wandeling. Wat je niet ziet: ruim tweederde van de populaire kinderrugzakken die onderzoekers testten bij een EPA-gecertificeerd laboratorium, bleken sporen te bevatten van fluorine, de voornaamste marker voor PFAS. Precies die stoffen die zich ophopen in je lichaam en nooit meer verdwijnen. Welke merken wél veilig zijn, hoe je het zelf herkent en wat het verschil is tussen een claim en een echte garantie, lees je hier.
Waarom zitten er PFAS in rugzakken?
PFAS, de zogenaamde eeuwige chemicaliën, worden in rugzakken gebruikt als waterafstotende coating op het buitenmateriaal. Die coating heet DWR, wat staat voor Durable Water Repellent. Het zorgt ervoor dat regendruppels van de stof afparelten in plaats van erin te trekken. Jarenlang waren PFAS daarvoor de standaardoplossing in de textielindustrie, vanwege hun uitzonderlijk sterke water-, vuil- en vetafstotende eigenschappen.
Het probleem is dat PFAS niet afbreken in het milieu en zich ophopen in het menselijk lichaam. Ze zijn aangetroffen in bloed, moedermelk en drinkwater over de hele wereld. In Nederland heeft het RIVM vastgesteld dat bij vrijwel iedereen de hoeveelheid PFAS in het bloed boven de gezondheidskundige grenswaarde ligt. Bij de helft van de volwassen Nederlanders is dat zelfs vijf keer of meer te hoog.
Naast de DWR-coating kunnen PFAS ook voorkomen in de ritsen, de versterkingen aan de onderkant van de rugzak en de behandeling van binnenvoeringen. Dat maakt het extra lastig om op het oog te beoordelen of een rugzak PFAS bevat.
Wat zegt het onderzoek?
In 2022 liet het Amerikaanse milieupublicatieplatform EHN samen met onderzoeksblog Mamavation negentien populaire kinderrugzakken testen in een EPA-gecertificeerd laboratorium. Van die negentien bleken dertien rugzakken, oftewel 68%, sporen van organisch fluorine te bevatten. Dat is een sterke indicator voor de aanwezigheid van PFAS. De gemeten waarden varieerden van 10 tot 335 parts per million.
Onder de rugzakken mét fluorinedetectie zaten onder andere modellen van Nike, REI en JanSport. Rugzakken zonder detectie kwamen van merken als Adidas en Columbia. De onderzoekers testten zowel de binnen- als de buitenkant van de rugzakken.
De NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) deed in 2023 een eigen marktverkenning naar PFAS in textielproducten en ontwikkelde daarvoor een methode om vijftien verschillende PFAS-soorten in stof op te sporen. Hoewel het specifieke merken niet publiekelijk benoemde, bevestigde het onderzoek dat PFAS in textiel, waaronder rugzakken en outdoorkleding, nog altijd veelvuldig voorkomen.
Welke merken zijn PFAS-vrij?
Goed nieuws: de outdoorbranche beweegt. Steeds meer merken stappen over op PFAS-vrije alternatieven voor de DWR-coating, zoals wasgebaseerde of siliconengebaseerde afwerkingen. Hieronder de merken die dit het duidelijkst bevestigd hebben.
Fjällräven is een van de vroegste overstapers. Het Zweedse merk schakelde al in 2015 volledig over op PFAS-vrije producten, inclusief de populaire Kånken-rugzakken. Op elke productpagina staat expliciet vermeld: “Produced without PFAS.” Het gaat om de gehele lijn, niet alleen specifieke modellen. Dat maakt Fjällräven een van de betrouwbaarste keuzes als je zeker wilt zijn.
Deuter maakte de overstap in 2019. Het Duitse wandelmerk vermeldt op alle huidige productpagina’s dat zijn rugzakken gefabriceerd zijn zonder per- en polyfluorchemicaliën, en gebruikt nu een PFAS-vrije DWR-impregnering. Alle modellen uit de huidige collectie, van de lichte Speed Lite tot de grotere Futura-serie, zijn PFAS-vrij. Op bol.com staat dit per product vermeld.
Volg je PFASwijzer al op Instagram? Het is nog rustig daar, maar ik ga er de komende tijd veel meer mee doen: korte tips, handige visuals, nieuwtjes over PFAS en af en toe een kortingscode voor PFAS-vrije producten.
Osprey schakelde in het voorjaar van 2022 volledig over. Het merk is Bluesign System Partner, wat betekent dat de materialen aan strenge milieu- en gezondheidseisen voldoen. Onafhankelijk productonderzoek door BetterTrail bevestigde dat de rugzakken van Osprey een PFAS-vrije DWR-coating dragen. In de herfst van 2025 was meer dan 80% van de modellen bovendien gecertificeerd als Bluesign Product.
Ortovox ging in 2024 volledig PFAS-vrij. De rugzakken van dit merk waren al PFAS-vrij since 2020, maar de hele productlijn inclusief kleding haalde dat niveau pas in 2024.
Jack Wolfskin is een van de vroegst gestarte en best gedocumenteerde overstapers. Het Duitse outdoormerk begon al in 2009 met het uitfaseren van PFOA en schakelde in 2012 serieus over naar fluorvrije alternatieven. Alle kleding en rugzakken zijn volledig PFC-vrij since het voorjaar/zomer 2019-seizoen, en de complete uitrusting inclusief accessoires en tenten since 2020. Jack Wolfskin gebruikt zijn eigen Texapore-membraan op basis van polyurethaan, zonder enige fluorchemie. Vanaf 2025 zijn ook alle donsvullingen PFAS-vrij. Het merk publiceert de volledige tijdlijn transparant op een eigen informatiepagina. Dat maakt Jack Wolfskin een van de veiligste keuzes, zeker voor dagelijkse rugzakken en wandelmodellen.
Adidas schakelde al in 2018 nagenoeg volledig over, met een doelstelling van meer dan 99% PFAS-vrij. In 2023 ontdekten ze dat een branchebrede leverancier PFAS-verf had gebruikt op ritsondeerdelen, en namen ze direct maatregelen. Adidas-rugzakken die nu verkrijgbaar zijn, zijn vrijwel zeker PFAS-vrij. Het enige voorbehoud is dat het merk “meer dan 99%” garandeert, niet 100%, omdat de drempel voor technische onderdelen in uitzonderlijke gevallen anders kan liggen. Voor een standaard dagelijkse rugzak of schoolrugzak is Adidas een betrouwbare keuze.
Is Fjällräven echt PFAS-vrij?
Dit is de meestgestelde vraag, en het antwoord is ja, voor de huidige collectie. Fjällräven maakt gebruik van het eigen G-1000-materiaal, een mengsel van polyester en katoen, dat van nature enige weerstand biedt tegen licht vocht zonder dat daar een fluorcoating voor nodig is. Voor modellen die extra waterafstoting nodig hebben, gebruikt het merk een PFAS-vrije wascoating op basis van bijenwas of een synthetisch alternatief.
Let wel op één ding: oude voorraad in uitverkoop of via tweedehandskanalen kan nog wél PFAS bevatten. De omschakeling was in 2015, dus modellen van vóór die tijd vallen er buiten.
Is The North Face PFAS-vrij?
Voor rugzakken geeft The North Face een genuanceerder beeld. Op de productpagina van hun Router-rugzak staat expliciet “PFC-vrije DWR-afwerking” vermeld, wat aangeeft dat die specifieke rugzak PFAS-vrij is. Onafhankelijk onderzoek van BetterTrail bevestigde dat de meeste North Face-producten inmiddels een PFAS-vrije DWR-coating dragen, en dat alle outerwear van het merk PFAS-vrij is per 2025.
Dat geldt echter niet automatisch voor elk product in het assortiment. Het verstandigst is om op de productpagina zelf te controleren of “PFC-free DWR” vermeld staat, voor je overgaat tot aankoop.
Bevatten Nike-rugzakken PFAS?
In het Mamavation-onderzoek werden Nike-rugzakken positief getest op organisch fluorine. Daarnaast spande de Ecological Alliance in mei 2023 een rechtszaak aan tegen Nike, nadat laboratoriumanalyse van een Air Jordan duffeltas aantoonde dat de waterafstotende coating PFAS bevatte. Nike stelt officieel dat het PFAS uit zijn producten heeft geëlimineerd, maar onafhankelijke labtests hebben die claim voor rugzakken nog niet consistent bevestigd. Wil je zeker zijn, dan zijn de bovengenoemde outdoormerken een veiligere keuze.
Hoe weet je of er PFAS in een rugzak zit?
Er is geen eenvoudige manier om dit thuis te testen, maar je kunt wel letten op een aantal signalen. Op de productpagina of het label kun je zoeken naar de termen “PFC-free”, “PFAS-free” of “fluor-free DWR.” Staat daar niets over vermeld, is de kans aanwezig dat de coating PFAS bevat, zeker bij waterafstotende outdoormodellen van vóór 2022.
Een aantal handige vuistregels op een rij:
| Wat je ziet | Wat het betekent |
|---|---|
| “PFC-free DWR” op label of productpagina | Geen PFAS in de waterafstotende coating |
| “PFAS-free” of “fluor-free” | Geen PFAS in het gehele product |
| Geen vermelding bij waterafstotende rugzak | Onbekend, vraag na bij de fabrikant |
| Bluesign-certificering | Strenge materiaalkeuring, vrijwel altijd PFAS-vrij |
| Geen DWR-coating (bijv. canvas of katoen) | Geen PFAS via coating mogelijk |
Meer weten over hoe je PFAS in producten herkent? Op hoe herken je PFAS in producten lees je welke labels en claims wel en niet betrouwbaar zijn.
Kinderrugzakken: extra reden om op te letten
Kinderen zijn extra kwetsbaar voor PFAS, omdat hun immuunsysteem en hormoonhuishouding zich nog ontwikkelen. Uit onderzoek blijkt dat PFAS onder andere de werkzaamheid van vaccins kunnen verminderen bij kinderen. En juist bij schoolrugzakken is het risico reëel: kinderen dragen ze dagelijks op de rug, leggen ze op de grond, stoppen er hun broodtrommel in en pakken ze aan met hun handen.
De Mamavation-test richtte zich specifiek op kinderrugzakken en vond dat 68% ervan fluorinesporen bevatte. Dat is een hoog percentage voor een product dat kinderen elke dag bij zich dragen.
Kies voor je kind bij voorkeur een rugzak van Deuter, Fjällräven, Jack Wolfskin of Osprey. Deuter heeft de Pico voor de kleinste ontdekkingsreizigers, volledig PFAS-vrij en gemaakt van gerecycled materiaal. Jack Wolfskin heeft de Kids Moab Jam specifiek voor kinderen, eveneens volledig PFC-vrij.
Veelgestelde vragen
Bevatten alle waterafstotende rugzakken PFAS? Niet meer. Steeds meer merken gebruiken PFAS-vrije alternatieven voor de DWR-coating, zoals was- of siliconengebaseerde afwerkingen. Check altijd of “PFC-free” of “PFAS-free” vermeld staat op de productpagina.
Is een rugzak zonder DWR-coating automatisch PFAS-vrij? Ja, voor wat betreft de coating. Rugzakken van onbehandeld canvas of katoen bevatten geen DWR en dus geen PFAS via die weg. Controleer wel of ook de ritsen en versterkingen PFAS-vrij zijn.
Kun je PFAS uit een rugzak wassen? Nee. PFAS hechten zich aan de vezels van de stof en verdwijnen niet door wassen. Ze kunnen wel vrijkomen bij gebruik en wassen, en zo in het waswater en uiteindelijk het milieu terechtkomen. Lees meer over hoe PFAS uit je lichaam verdwijnen en wat je zelf kunt doen.
Wat als mijn huidige rugzak PFAS bevat? Je hoeft hem niet direct weg te gooien. Bij normaal gebruik is de blootstelling beperkt. Gooi hem aan het einde van zijn leven wel weg via de kledingcontainer, niet bij het restafval. Kies bij de volgende aankoop voor een PFAS-vrij alternatief. Op wat is PFAS-vrij lees je wat die term precies inhoudt.
Zijn dure rugzakken vaker PFAS-vrij? Niet per se. Prijs zegt weinig over de aanwezigheid van PFAS. Fjällräven Kånken is een betaalbare rugzak en volledig PFAS-vrij, terwijl duurdere merken zonder PFAS-beleid nog steeds fluorcoatings kunnen gebruiken. Het label op de productpagina is betrouwbaarder dan de prijs.
Bevatten tweedehands rugzakken ook PFAS? Als ze van vóór de omschakeling van het merk stammen, mogelijk wel. Fjällräven schakelde over in 2015, Deuter en Jack Wolfskin in 2019, Adidas in 2018, Osprey in 2022. Een tweedehands rugzak van na die jaren is waarschijnlijk PFAS-vrij, maar check bij twijfel de productspecificaties op het label of de fabrikantwebsite.
Conclusie
Rugzakken bevatten vaker PFAS dan je zou verwachten, vooral via de DWR-coating die de stof waterafstotend maakt. Uit labonderzoek bleek dat ruim tweederde van de geteste kinderrugzakken fluorinesporen bevatte. Merken als Fjällräven, Deuter, Jack Wolfskin en Osprey hebben de overstap naar PFAS-vrije alternatieven al volledig gemaakt en zijn daar ook transparant over. Adidas is vrijwel volledig PFAS-vrij, maar geeft een garantie van 99% in plaats van 100%. Check bij twijfel altijd of “PFC-free” of “PFAS-free” vermeld staat, en kies bij kinderrugzakken bewust voor een van de betrouwbare merken.
Wil je weten welke andere producten in huis PFAS kunnen bevatten? Lees dan onze pagina over PFAS in kleding voor een breder overzicht.
Bronnen
- RIVM (2023). PFAS-onderzoeksprogramma: blootstelling Nederlandse bevolking. Geraadpleegd via rivm.nl
- NVWA (2023). Onderzoeksresultaten PFAS in textiel — marktverkenning. Geraadpleegd via nvwa.nl
- EHN / Mamavation (2022). Which backpacks are PFAS-free? Onderzoek naar organisch fluorine in 19 kinderrugzakken. Geraadpleegd via ehn.org
- BetterTrail (2025). Osprey Atmos AG Sustainability Report. Geraadpleegd via bettertrail.com
- Deuter (2024). Duurzaamheid en PFAS-vrij beleid. Geraadpleegd via deuter.com
- Fjällräven (2024). PFAS-vrij productbeleid. Geraadpleegd via fjallraven.com
- Jack Wolfskin (2025). Information on PFC — volledig PFAS-vrij beleid en tijdlijn. Geraadpleegd via jack-wolfskin.com
- Adidas Group (2024). Environmental Impacts — PFAS-beleid. Geraadpleegd via adidas-group.com