PFAS in luiers: wat de onderzoeken zeggen en wat je kunt doen

Je doet je baby een schone luier om en denkt: klaar. Maar wat als die luier zelf onderdeel is van het probleem? Dat is precies de vraag die onderzoekers de afgelopen jaren steeds serieuzer nemen. Want ja, er zijn aanwijzingen dat een deel van de babyluiers sporen van PFAS bevat. De forever chemicals die al overal opduiken, van koekenpannen tot regenkleding, blijken ook in luiers voor te komen.

En dat raakt je baby op een plek waar je dat het minst wil: 24 uur per dag, jarenlang, direct op de huid.

In het kort

• Onafhankelijk laboratoriumonderzoek (Mamavation/EHN, 2023) vond een PFAS-indicator (organisch fluor) bij 23% van 65 geteste luiers en luieraccessoires.
• Opvallend: wasbare luiers en accessoires scoorden in dat onderzoek juist hóger (30% positief) dan wegwerpluiers (17%), vooral door de waterdichte buitenhoes. “Wasbaar” is dus geen automatische garantie.
• Een bredere risicobeoordeling (2024) concludeert dat de blootstelling aan chemicaliën via luiers in de meeste scenario’s aanvaardbaar is. PFOA had daarin wel het hoogste risicoquotiënt van alle stoffen, en het berekende kankerrisico lag boven het niveau dat als verwaarloosbaar geldt, met veel onzekerheid.
• Het Franse ANSES-rapport (2019) berekende overschrijdingen van gezondheidslimieten voor andere stoffen (PAK’s, dioxines); het vervolgonderzoek in 2020 vond geen enkel resultaat meer boven de veiligheidsgrens, en ECHA oordeelde in 2021 dat een risico niet was aangetoond.
• Er is nog geen grootschalig, onafhankelijk Europees onderzoek specifiek naar PFAS in luiers op de EU-markt.

Wat zijn PFAS en waarom zijn ze gevaarlijk?

PFAS is de verzamelnaam voor per- en polyfluoralkylstoffen, een groep van meer dan 10.000 synthetische chemicaliën die al sinds de jaren veertig industrieel worden gebruikt. Ze danken hun populariteit aan één eigenschap: ze stoten water, vet en vuil af als geen ander. Vandaar dat je ze vindt in regenjassen, anti-aanbakpannen, pizzadozen, cosmetica, brandblussers en dus ook in bepaalde luiers.

Maar diezelfde chemische stabiliteit die PFAS zo nuttig maakt, is precies wat ze gevaarlijk maakt. In het milieu breken ze vrijwel niet af, en in het menselijk lichaam blijven sommige PFAS jarenlang hangen: van PFOA is pas na zo’n 3,5 jaar de helft verdwenen, van PFOS na ongeveer 5 jaar. Vandaar de bijnaam “forever chemicals.” Ze hopen zich op in bloed, lever en moedermelk, en worden in verband gebracht met een breed scala aan gezondheidseffecten: een verzwakt immuunsysteem, effecten op de schildklier, een lager geboortegewicht en een verminderde reactie op vaccins bij kinderen. Het internationale kankeragentschap IARC deelde PFOA in 2023 in als kankerverwekkend voor mensen, al zijn andere instanties zoals EFSA daarover voorzichtiger.

In Nederland staan sinds november 2024 alle PFAS op de lijst met Zeer Zorgwekkende Stoffen van de Rijksoverheid. Het RIVM onderzocht bloedmonsters die in 2016 en 2017 werden afgenomen bij bijna 1.500 Nederlanders en vond in vrijwel alle monsters minstens zeven verschillende soorten PFAS. Bij 71% van de volwassenen lag de hoeveelheid boven de Europese gezondheidskundige grenswaarde (rapport juni 2025). In juli 2026 volgde het onderzoek naar moedermelk: bij alle 1.629 onderzochte vrouwen zat PFAS in de moedermelk, en bij 18% lag de hoeveelheid boven de risicogrens.

PFAS in luiers: wat zegt het onderzoek?

Het was de Amerikaanse organisatie Mamavation die in 2023, in samenwerking met Environmental Health News en een EPA-gecertificeerd laboratorium, voor het eerst grootschalig luiers testte op PFAS. Ze onderzochten 65 producten van 40 merken, zowel wegwerpluiers van grote merken als zogenaamde ecologische alternatieven en wasbare luiers, en testten steeds de binnen- én buitenkant. De bevinding: bij 23 procent van de geteste producten werden aanwijzingen voor PFAS gevonden, met concentraties organisch fluor tussen 10 en 323 delen per miljoen. In april 2024 voegde Mamavation nog producten toe, waarvan vijf wegwerpluiers ook een detectie hadden. De percentages gelden dus voor de oorspronkelijke set.

Uitgesplitst naar type scoorden wegwerpluiers overigens beter dan wasbare varianten. Van de 35 geteste wegwerpluiers testte 17% (6 stuks) positief, tegenover 30% (9 van de 30) bij wasbare luiers en bijbehorende accessoires. De hoogste gemeten waarde van 323 ppm zat zelfs op een wasbare luierhoes, niet op een wegwerpluier. Dat komt vermoedelijk door de waterdichte buitenlaag (PUL) die veel wasbare luiers gebruiken voor lekpreventie, dezelfde functie waarvoor regenjassen van oudsher PFAS krijgen. “Wasbaar” of “biologisch katoen” is dus geen garantie op zich; het gaat om het materiaal van specifiek díe buitenlaag. Bij wegwerpluiers zat het organisch fluor overigens regelmatig juist aan de binnenkant, de kant die tegen de huid zit.

Organisch fluor is een indicator voor de aanwezigheid van PFAS, geen stofspecifieke identificatie. Mamavation vermoedt dat een deel van de luierindustrie PFAS gebruikt vanwege de waterafstotende eigenschappen, vergelijkbaar met outdoor-kleding en verpakkingen. Het RIVM ziet bij hygiëneproducten eerder onbedoelde verontreiniging via grondstoffen als meest waarschijnlijke route, noemt voor luiers een gemeten concentratie van 4,72 ng/g en beoordeelt de bijdrage van hygiëneproducten aan je totale PFAS-blootstelling als beperkt.

Een jaar later, in 2024, verscheen in het wetenschappelijk tijdschrift Science of The Total Environment een reviewstudie onder de titel “Infants exposure to chemicals in diapers: A review and perspective.” Die review bouwt onder meer voort op het werk van Zhou en collega’s (2023), die 31 PFAS maten in 91 hygiëneproducten van de Chinese markt. Van de zes onderzochte productgroepen bevatten papieren luiers de hoogste som aan PFAS, 0,0646 milligram per kilogram, met een geschatte dagelijkse PFOA-opname via de huid van 2,1 nanogram per kilogram lichaamsgewicht per dag. Die blootstellingsberekening is later wel wetenschappelijk bekritiseerd.

De review zet dit zelf in perspectief. Formaldehyde gaf de hoogste berekende dosis via de huid. PFOA gaf een lagere dosis, maar had met 0,062 wel het hoogste hazard quotient van alle stoffen, al ligt dat ruim onder de drempelwaarde van 1,0 die doorgaans als zorgwekkend geldt. Het berekende kankerrisico van PFOA via luiers lag wél boven het niveau dat als verwaarloosbaar wordt beschouwd. Tegelijk lag de risicoschatting van de onderzoekers 1.000 tot 10.000 keer lager dan eerdere, alarmerendere schattingen, en ze benadrukken de grote onzekerheid. De algehele conclusie: in de meeste scenario’s wordt het risico van chemische blootstelling via luiers voor zuigelingen als aanvaardbaar beoordeeld, met een hoger risico alleen in extreme scenario’s. PFAS in luiers blijft dus een aandachtspunt, maar minder alarmerend dan losse cijfers soms doen vermoeden.

Dit is desondanks geen marginale kwestie. In de eerste maanden gaat een baby door zo’n acht luiers per dag, en in de eerste drie jaar draagt een kind er ruim 4.000. Die luier staat dag en nacht in direct contact met de huid in de liesplooi en de geslachtsdelen.

“PFAS zijn niet het type chemische stof dat we kunnen negeren bij kleine zuigelingen.” — Linda Birnbaum, voormalig directeur National Institute of Environmental Health Sciences (VS) en wetenschappelijk reviewer van het Mamavation-onderzoek, 2023

PFASwijzer.com

23%

van geteste luiers had
een PFAS-indicator Organisch fluor · Mamavation / EHN, 2023
65 producten · 40 merken getest

PFAS stoten water af en blijven jarenlang in het lichaam hangen. Baby’s zijn extra kwetsbaar: ze krijgen naar verhouding meer binnen, hun organen zijn nog in ontwikkeling en ze dragen dag en nacht een luier.

Let op: uitgesplitst naar type scoorden wasbare luiers en accessoires (30% positief) juist hóger dan wegwerpluiers (17%), vooral door de waterdichte buitenhoes (PUL). “Wasbaar” is dus geen garantie op zich. Bij wegwerpluiers zat het organisch fluor soms juist aan de binnenkant.

PFAS-risico per luiertype

Gewone wegwerpluier (Pampers, Huggies) 17% positief in steekproef

Soms aanwezig, meestal laag

Wasbare luier met PUL-buitenhoes 30% positief in steekproef, hoogste piekwaarde hier gevonden

Check dit onderdeel

Bambo Nature · Muumi Baby · JOONE · Naty Nordic Swan (Bambo, Muumi) verbiedt toegevoegde PFAS · VS-varianten: Bambo laag positief, Naty niet aantoonbaar

Vermoedelijk laag

Wasbare luier, katoenen/wollen buitenhoes geen waterdichte coating nodig, niet specifiek getest

Laagste risico

Hoe kunnen PFAS van luier naar babyhuid komen?

🧪

PFAS in coating of grondstoffen

›

🌡️

Vrijkomen via warmte & vocht

›

👶

Mogelijke opname via de huid

›

🩸

Ophoping in bloed en lever

Beste keuze: wasbare luiers met een katoenen of wollen buitenhoes (Popolini, Hu-Da bieden dit als optie), dus geen synthetische coating. Gebruik je een PUL-buitenhoes of wegwerpluiers, kies dan een luier met het Nordic Swan Ecolabel, zoals Bambo Nature of Muumi Baby. Dat keurmerk verbiedt toegevoegde PFAS.

Bronnen: Mamavation/EHN 2023–2024 (uitgesplitst naar wegwerp/wasbaar) · Zhou e.a. 2023 · Science of The Total Environment 2024 · Nordic Ecolabelling · pfaswijzer.com

Waarom zijn baby’s extra kwetsbaar voor PFAS?

Baby’s zijn om meerdere redenen gevoeliger voor PFAS dan volwassenen. Ze krijgen ten opzichte van hun lichaamsgewicht meer binnen en hun ontgiftingssysteem is nog niet uitontwikkeld. Hun immuunsysteem, hormoonstelsel en organen zijn nog in ontwikkeling, waardoor verstoring grotere gevolgen kan hebben. En ze kunnen zich niet aan blootstelling onttrekken: ze dragen luiers dag en nacht, zonder onderbreking.

Daar komt bij dat PFAS zich kunnen ophopen. Een eenmalige blootstelling is anders dan jarenlange dagelijkse blootstelling aan kleine hoeveelheden via de huid. Hoeveel PFAS er precies via de huid wordt opgenomen, is nog weinig onderzocht, en voor de meeste baby’s zijn voeding en moedermelk waarschijnlijk een grotere bron. Maar cumulatieve blootstelling is precies waarvoor PFAS-onderzoekers waarschuwen.

Geldt dit ook voor ecologische en wasbare luiers?

Dat is het ongemakkelijke deel, en zoals hierboven al bleek, ligt het genuanceerder dan “wasbaar is altijd veiliger.” In het Mamavation-onderzoek werden PFAS niet alleen gevonden in conventionele wegwerpluiers, maar vaker nog in wasbare varianten, en ook bij merken die zich als ecologisch profileren. Zelfs twee merken met een OEKO-TEX-certificaat hadden een detectie. PFAS kunnen terechtkomen in producten via grondstoffen, productieprocessen of via de waterafstotende buitenlaag van wasbare luiers (het PUL-materiaal).

Dat betekent niet dat alle ecologische of wasbare luiers verdacht zijn. Het merendeel, 77 procent van alle geteste producten samen, gaf geen aanwijzingen voor PFAS. Maar het label “natuurlijk”, “ecologisch” of “wasbaar” is geen automatische garantie, en specifiek bij wasbare luiers is de buitenhoes het onderdeel om kritisch naar te kijken, niet de absorberende binnenluier.

Merken die in het onderzoek geen aantoonbaar organisch fluor hadden, zijn onder meer Eco Boom Bamboo Diapers, Seventh Generation Diapers for Sensitive Skin en Eco by Naty. De Amerikaanse Dream-variant van Bambo Nature had wel een lage detectie. Voor de Europese markt is er op dit moment nog geen vergelijkbaar grootschalig onafhankelijk onderzoek beschikbaar.

Luiers bevatten ook andere chemische stoffen

PFAS zijn niet de enige zorg. In januari 2019 publiceerde het Franse nationaal agentschap voor voedsel, milieu en arbeidsgezondheid ANSES een rapport over 23 soorten wegwerpluiers. In de geteste luiers werden onder meer dioxines en dioxineachtige PCB’s, PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen), formaldehyde, enkele geurstoffen en residuen van glyfosaat aangetroffen, al hoorden pesticiden niet bij de stoffen met een overschrijding. Voor PAK’s en dioxines berekende ANSES overschrijdingen van gezondheidsreferentiewaarden: een hazard quotient tot 66 voor neurologische effecten van PAK’s, en een hazard quotient van 12 voor mogelijk verminderde vruchtbaarheid door dioxines. ANSES benadrukte tegelijk dat er geen bewijs was voor onmiddellijk, groot gezondheidsgevaar, maar riep fabrikanten wel op maatregelen te nemen.

Die berekening kreeg later kritiek. Een door de industrie gefinancierde heranalyse (2022) stelde dat ANSES van onrealistische aannames uitging, en Zwitserse overheidsmetingen vonden veel lagere PAK-gehalten. In 2021 oordeelde het risicocomité van het Europese chemicaliënagentschap ECHA dat er onvoldoende bewijs was dat deze stoffen in luiers een risico vormen. Het Franse voorstel voor een Europese beperking ging daardoor niet door, al adviseerde ECHA de stoffen zo laag mogelijk te houden.

Een vervolgonderzoek van de Franse toezichthouder DGCCRF (2019 tot begin 2020) onder 32 luiers die representatief waren voor de Franse markt, liet een duidelijke verbetering zien. Geen enkel resultaat lag nog boven de gezondheidslimieten die voor luierblootstelling zijn vastgesteld, en er werden geen allergenen of pesticidenresten gevonden. Alleen bij drie producten zat formaldehyde nog boven 10% van de limiet. De toezeggingen van fabrikanten na het ANSES-rapport hebben dus aantoonbaar effect gehad.

Luiers bestaan bovendien grotendeels uit plastic. De binnenlaag die direct tegen de babyhuid ligt, is van polypropyleen of polyethyleen. De waterdichte buitenlaag is ook van polyethyleen, afgeleid van aardolie. De absorberende kern bevat superabsorberende polymeren. Bij normale slijtage en gebruik kunnen vezels en deeltjes van die synthetische materialen vrijkomen. Of dat daadwerkelijk leidt tot significante blootstelling aan microplastics via luiers is nog niet uitgebreid onderzocht, maar hoeveel plastic er in luiers zit, is voor veel ouders al een reden om naar alternatieven te kijken.

Welke luiers in Nederlandse winkels zijn veilig?

Voordat je naar het alternatief springt, is het goed te weten welke wegwerpluiers in Nederland verkrijgbaar zijn die zich onderscheiden op het gebied van schadelijke stoffen. Vier merken springen eruit.

Bambo Nature (Deens) heeft het strenge Nordic Swan Ecolabel, dat onder meer toegevoegde PFAS verbiedt. Het merk zegt geen parfum, parabenen, formaldehyde, ftalaten, PVC en optische witmakers te gebruiken. Let wel: de Amerikaanse Dream-variant had in het Mamavation-onderzoek een lage detectie van organisch fluor. Verkrijgbaar via bambonature.nl en Bol.com, in maatjes 1 tot en met 6.

Muumi Baby (Fins) heeft eveneens het Nordic Swan Ecolabel en is ontwikkeld in samenwerking met de Finse Allergy and Asthma Federation. De luiers bevatten geen parfum, lotion, latex, formaldehyde of ftalaten en zijn dermatologisch getest voor de meest gevoelige huid. Verkrijgbaar via online speciaalzaken.

JOONE (Frans) werd in 2018 door het Franse consumentenblad 60 Millions de Consommateurs uitgeroepen tot de nummer 1 luier. Het merk garandeert de afwezigheid van ftalaten, chloor, latex, glyfosaat, parabenen, geurstoffen en hormoonontregelaars. Verkrijgbaar via een maandabonnement op joone.nl.

Naty by Nature Babycare (Zweeds) is vrij van geur, ftalaten, kleurstoffen en latex en gebruikt een binnenlaag van plantaardig plastic. De Amerikaanse variant had in het Mamavation-onderzoek geen aantoonbaar organisch fluor. Verkrijgbaar via Bol.com en grotere drogisterijen.

Let op: geen van deze merken is voor de Europese markt specifiek op PFAS getest. Ze onderscheiden zich wel door transparantie over hun samenstelling en erkende onafhankelijke keurmerken. Het Nordic Swan Ecolabel is daarbij het duidelijkste keurmerk als het om PFAS gaat, al sluit een verbod op toevoegen verontreiniging via grondstoffen niet helemaal uit.

Wasbare luiers: een goed alternatief, met één belangrijk aandachtspunt

Het eerlijkste antwoord op de vraag “welke luier is het veiligst?” blijft genuanceerd: een wasbare luier van 100% biologisch katoen zonder synthetische buitenlaag scoort in theorie het best, geen plastic binnenlaag, geen synthetische vezels tegen de huid. Maar zoals de Mamavation-cijfers hierboven laten zien, geldt dat vooral voor het binnenwerk, niet automatisch voor de waterdichte buitenhoes. Als bonus geldt: een baby gebruikt duizenden wegwerpluiers, elk deels gemaakt van niet-afbreekbaar plastic. Een set wasbare luiers vervangt die hele berg.

Het tweedelige systeem werkt met een absorberende binnenluier en een waterdicht overbroekje. Je hebt er zo’n 20 tot 25 binnenluiers en 5 tot 6 overbroekjes voor nodig, gecombineerd met wassen om de dag.

In Nederland zijn de volgende wasbare luiermerken goed verkrijgbaar:

Een OEKO-TEX-keurmerk is overigens geen garantie dat een product PFAS-vrij is: in het Mamavation-onderzoek hadden twee OEKO-TEX-gecertificeerde merken een detectie.

Een praktische tip voor wie wil beginnen: via The Green Butt of Nappy’s.nl kun je een proefpakket huren voor een paar tientjes. Zo probeer je verschillende merken en systemen uit voordat je een volledige set aanschaft.

Eén aandachtspunt weegt hierbij het zwaarst: het PUL-overbroekje, de waterdichte buitenlaag van de meeste wasbare luiers, is gemaakt van een synthetisch laminaat. Of dat laminaat PFAS bevat, verschilt per merk en fabrikant, en dit is precies het onderdeel dat in het Mamavation-onderzoek de hoogste waarden liet zien. Vraag bij twijfel expliciet naar het PFAS-beleid van de fabrikant voor de buitenhoes specifiek. Popolini en Hu-Da bieden als alternatief ook wollen overbroekjes aan, volledig vrij van synthetische stoffen.

De investering vooraf ligt hoger dan bij wegwerpluiers, maar over de gehele periode ben je als ouder doorgaans goedkoper uit. Voor een tweede kind gebruik je hetzelfde pakket opnieuw.

Wat kun je verder nog doen?

PFAS zijn overal en je kunt ze niet volledig vermijden. Maar gerichte keuzes helpen de blootstelling van je baby te verlagen.

Kies als je voor wegwerpluiers gaat voor een merk met een erkend keurmerk zoals Nordic Swan, en vermijd luiers met parfum, lotion of chloorbleek. Overweeg wasbare luiers van biologisch katoen, met specifieke aandacht voor het materiaal van de buitenhoes, als je blootstelling écht wilt minimaliseren. En stop hoe dan ook met het plastic geurzakje om de gebruikte luier: dat is extra polyethyleen, extra geurstoffen en nul voordeel.

Wat ontbreekt er nog in het onderzoek?

Het grote hiaat is dat er op dit moment geen grootschalig onafhankelijk Europees onderzoek is naar PFAS specifiek in luiers die op de Europese markt worden verkocht. Het Mamavation-onderzoek is Amerikaans en de geteste merken zijn niet allemaal hier verkrijgbaar. Europa werkt aan een brede beperking van alle PFAS, waar luiers dan ook onder zouden vallen, maar een besluit wordt niet vóór eind 2027 verwacht. Een specifieke PFAS-norm voor luiers is er niet.

Het RIVM heeft inmiddels de PFAS in bloed (2025) en moedermelk (2026) van Nederlanders in kaart gebracht, en een nieuw bloedonderzoek loopt nog. Of en wanneer er specifiek naar PFAS in luiers wordt gekeken, is op dit moment niet bekend. In de Verenigde Staten groeit intussen de druk: New York verplicht sinds kort een ingrediëntenlijst op luiers en Californië werkt aan een vergelijkbare wet.

Tot die tijd geldt: bij twijfel, kies voor het product met de meeste transparantie. En bij luiers is die transparantie helaas nog uitzondering, geen regel.

Veelgestelde vragen

Zitten er PFAS in alle luiers? Nee. Een onderzoek uit 2023 vond bij 23% van de geteste luiers en accessoires een PFAS-indicator, met wasbare luiers en accessoires relatief vaker positief (30%) dan wegwerpluiers (17%). Bij 77% van alle geteste producten werd geen organisch fluor boven de detectiegrens gevonden.

Zijn wasbare luiers automatisch veiliger dan wegwerpluiers? Niet automatisch. Uit hetzelfde onderzoek dat vaak wordt aangehaald voor de risico’s van wegwerpluiers, bleek dat wasbare luiers en hun accessoires juist iets vaker positief testten, vooral door de waterdichte buitenhoes (PUL). Een wasbare luier zonder synthetische buitenlaag (katoen of wol) blijft wel de theoretisch veiligste keuze.

Welke luiers zijn PFAS-vrij? Geen enkele luier is aantoonbaar volledig PFAS-vrij. In het Mamavation-onderzoek hadden Eco Boom Bamboo Diapers, Seventh Generation en Eco by Naty geen aantoonbaar organisch fluor, maar dat is een momentopname van één of twee exemplaren. Voor de Europese markt is het Nordic Swan Ecolabel, dat toegevoegde PFAS verbiedt, de beste aanwijzing. Wasbare luiers van gecertificeerd biologisch katoen zonder synthetische buitenhoes bieden de meeste zekerheid.

Zijn PFAS schadelijk voor baby’s? PFAS worden in verband gebracht met een verminderd immuunsysteem, effecten op de schildklier, een lager geboortegewicht en een verminderde vaccinrespons bij kinderen. Een bredere risicobeoordeling (2024) plaatst het risico via luiers wel in perspectief: in de meeste scenario’s wordt het als aanvaardbaar beoordeeld, al had PFOA van alle stoffen het hoogste risicoquotiënt.

Heeft de Nederlandse overheid iets gedaan met PFAS in luiers? Alle PFAS staan in Nederland sinds november 2024 op de lijst met Zeer Zorgwekkende Stoffen. Er is echter geen specifieke wetgeving of norm voor PFAS in luiers. De Europese PFAS-beperking is in ontwikkeling en zou ook voor luiers gelden, maar is nog niet vastgesteld.

Bronnen

• Mamavation / Environmental Health News: PFAS consumer study diapers (2023, aangevuld 2024)
• Science of The Total Environment: “Infants exposure to chemicals in diapers: A review and perspective” (Sun e.a., 2024)
• Zhou e.a. (2023). Per- and Polyfluoroalkyl Substances in Personal Hygiene Products. Environmental Science & Technology
• RIVM: PFAS in bloed van de Nederlandse bevolking (2025); PFAS in moedermelk (2026)
• Rijksoverheid: PFAS op de lijst Zeer Zorgwekkende Stoffen
• ANSES (Frans nationaal agentschap voor voedsel, milieu en arbeidsgezondheid): Rapport wegwerpluiers, januari 2019
• DGCCRF: Vervolgonderzoek 32 referenties babyluiers (2020)
• ECHA: Risks from chemicals in baby diapers not demonstrated (2021)
• Nordic Ecolabelling: criteria voor absorberende hygiëneproducten