PFAS in kraanwater is de laatste tijd vaak in het nieuws, en helaas niet zonder reden: ook Nederlands drinkwater bevat kleine hoeveelheden. Logisch dat je je dan afvraagt of je die er thuis zelf uit kunt halen. Dat kan, alleen doet lang niet elk filter het even goed. Staat er bij jou een Brita-kan in de keuken? Dan hangt het zelfs af van het patroon erin. En misschien is er een vraag die minstens zo belangrijk is: heb je zo’n filter eigenlijk nodig?
In het kort
- PFAS kun je uit kraanwater filteren, maar het resultaat hangt sterk af van het filtertype: omgekeerde osmose haalt vrijwel alles eruit, een filter met alleen actieve kool gemiddeld zo’n 60 tot 70 procent van de grotere PFAS en duidelijk minder van de kleine.
- TFA, de kleinste PFAS, is het lastigst: een Brita-kan met ionenwisselaarhars haalde er in een Belgische test 88 procent van weg, een Berkey-zwaartekrachtfilter met alleen kool 15 procent.
- Een Brita-kan filtert PFAS alleen goed met een MAXTRA+- of MAXTRA PRO-patroon; patronen met alleen actieve kool presteren veel zwakker.
- Al het Nederlandse kraanwater voldoet aan de wettelijke PFAS-norm, en hoewel het volgens een Greenpeace-analyse bij ruim een derde van de bevolking boven de strengere RIVM-richtwaarde ligt, adviseren RIVM, de drinkwaterbedrijven en Greenpeace zelf om gewoon kraanwater te blijven drinken.
- Een filter dat je niet op tijd vervangt, kan bacteriën laten groeien en eerder opgevangen PFAS weer afgeven, dus een filter helpt alleen als je het goed onderhoudt.
Waarom PFAS zo lastig uit water te halen zijn
PFAS zijn geen vuiltjes die je kunt uitzeven. Het zijn opgeloste moleculen die zich in water gedragen als suiker in je thee: ze zitten overal tussen. Een filter moet ze dus actief vangen, door ze aan zich te binden of door ze te ruilen tegen iets onschadelijks. Het ene materiaal kan dat een stuk beter dan het andere.
Daar komt bij dat de PFAS-familie duizenden stoffen telt, van grote moleculen zoals PFOA en PFOS tot TFA, de allerkleinste. Hoe kleiner de stof, hoe makkelijker hij door een filter glipt. Houd dat verschil even vast, want je komt het bij elk filtertype hieronder weer tegen.
Welke filters PFAS echt uit je water halen
Ik baseer me hier vooral op twee onafhankelijke onderzoeken. Duke University en NC State University testten 76 filters bij mensen thuis in de Amerikaanse staat North Carolina, van simpele kannen tot systemen onder het aanrecht. De Belgische consumentenorganisatie Test-Aankoop testte in 2025 twee populaire filterkannen in het lab. Samen geven ze een helder beeld van wat werkt, en wat vooral goed klinkt op de verpakking.
Gratis download · pdf
Het PFAS-vrij stappenplan
Zeven fases, 30 concrete stappen om je blootstelling aan PFAS te verlagen — van je koekenpan tot je tandfloss. Geordend op impact, zodat je weet waar je begint.
Aanmelden en pdf ontvangen →Je ontvangt de gids direct per mail, samen met de maandelijkse update. Afmelden kan altijd.
Actieve kool: wisselend, en zwak tegen kleine PFAS
De meeste filterkannen, kraanfilters en koelkastfilters werken met actieve kool. In het Duke-onderzoek presteerden die filters wisselend: gemiddeld haalden ze zo’n 60 tot 70 procent van de grotere PFAS weg, en ongeveer 40 procent van de kleinere. Voor TFA is kool eigenlijk geen optie. Roberta Hofman, onderzoeker waterbehandeling bij wateronderzoeksinstituut KWR, noemt actieve kool simpelweg ongeschikt om TFA uit water te halen.
Er speelt nog iets. Een koolfilter raakt vol, en PFAS staan erom bekend dat ze dan snel doorbreken. Hofman waarschuwt dat een verzadigd filter eerder opgevangen PFAS zelfs weer kan afgeven, zodat er meer uit komt dan erin ging. Klinkt vreemd? De Duke-onderzoekers zagen precies dat gebeuren bij een paar koolfilters voor het hele huis.
Ionenwisselaarhars: de ontbrekende schakel in een goede kan
Ionenwisselaarhars werkt anders dan kool: het ruilt PFAS-moleculen om tegen onschadelijke ionen. Volgens de Amerikaanse milieudienst EPA vangt deze techniek kleinere PFAS beter dan kool alleen. In thuisfilters zit hars bijna altijd samen met kool in één patroon, en dat blijkt precies het verschil te maken tussen een kan die wel en een kan die niet goed filtert. Losse percentages voor thuisfilters met hars heb ik niet onafhankelijk kunnen vinden, dus ik houd me hieronder aan de Brita-test, het beste bewijs dat er is.
Omgekeerde osmose: het grondigst, met een prijs
Een omgekeerde-osmosesysteem perst water met druk door een uiterst fijn membraan dat vrijwel alles tegenhoudt wat groter is dan een watermolecuul. In het Duke-onderzoek haalden deze systemen, net als de tweetrapsfilters onder het aanrecht, bijna alle geteste PFAS weg, inclusief GenX. Test-Aankoop noemt omgekeerde osmose dé referentie en schrijft dat de techniek ook TFA vrijwel volledig verwijdert, al testte de organisatie dat niet zelf.
Het nadeel zit in het dagelijks gebruik. Kleine systemen hebben volgens Hofman vaak een opbrengst van zo’n 20 procent: van elke 10 liter die je filtert, gooi je er 8 weg. Het membraan houdt ook nuttige mineralen tegen, wat sommige fabrikanten oplossen met een extra mineraalfilter. Reken daarnaast op stroomverbruik, onderhoud en een flinke aanschafprijs.
PFASwijzer op Instagram
Korte tips, handige visuals en nieuws
Het is nog rustig daar, maar ik ga er de komende tijd meer mee doen. Af en toe deel ik er ook een kortingscode voor PFAS-vrije producten.
Brita en Berkey onder de loep
Twee merken komen steeds terug als het over PFAS filteren gaat. Bij allebei is het antwoord genuanceerder dan een simpel ja of nee.
Test-Aankoop testte de Brita Marella (2,4 liter) met een MAXTRA+- of MAXTRA PRO-patroon, dat kool combineert met ionenwisselaarhars. De kan haalde tot 96 procent van de PFAS weg, 100 procent van de vier PFAS die de Europese voedselautoriteit EFSA reguleert, en 88 procent van de TFA: van 1.300 naar 160 nanogram per liter. Knap, maar let op het patroon. Brita-modellen met alleen actieve kool presteerden in een aparte test van de Belgische omroep RTBF een stuk zwakker. Heb je thuis al een Brita? Kijk dan eerst welk patroon erin zit, want dat bepaalt het resultaat meer dan het merk.
De Big Berkey (8,5 liter), een zwaartekrachtfilter van ruim 400 euro met meerdere lagen actieve kool, haalde in dezelfde test 100 procent van de grote PFAS weg. Bij TFA bleef het steken op 15 procent. Voor PFOA en PFOS is Berkey dus sterk, maar juist die kleinste stof laat hij grotendeels door. In de verkoopteksten van dit merk lees je dat opvallend weinig terug.
Alle filtertypen naast elkaar
| Filtertype | Grotere PFAS (zoals PFOA en PFOS) | TFA en andere kleine PFAS | Let op |
|---|---|---|---|
| Kan of kraanfilter met alleen actieve kool | Wisselend, gemiddeld 60 tot 70% | Rond 40%, TFA nauwelijks | Raakt snel verzadigd |
| Brita met MAXTRA+ of MAXTRA PRO (kool plus hars) | Tot 96%, 100% voor de vier EFSA-PFAS | TFA 88% | Geldt alleen voor dit patroontype |
| Berkey-zwaartekrachtfilter (kool) | 100% | TFA 15% | Duur in aanschaf |
| Tweetrapsfilter onder het aanrecht | Vrijwel volledig | Niet op TFA getest | Vaste installatie |
| Omgekeerde osmose | Vrijwel volledig | Vrijwel volledig volgens Test-Aankoop | Waterverlies, verwijdert mineralen, hoge kosten |
Zo herken je een filter dat echt op PFAS getest is
“Verwijdert PFAS” staat tegenwoordig op heel wat dozen. Hoe weet je of dat klopt? De bekendste onafhankelijke keuring komt van het Amerikaanse NSF, en daar zit een addertje onder het gras. Een algemene certificering volgens NSF/ANSI 53 zegt namelijk niets over PFAS, want die norm dekt een lange lijst stoffen. Pas als PFOA en PFOS, of de claim “Total PFAS”, met name op de certificeringslijst van dat ene product staan, is het filter daar echt op getest. Voor omgekeerde osmose heet de norm NSF/ANSI 58.
Zie je op een productpagina nog “NSF P473” staan? Dat was de oude PFAS-test, die NSF al jaren geleden in NSF/ANSI 53 en 58 heeft opgenomen. Een verkoper die dat nog als actuele keuring noemt, werkt met verouderde informatie. En besef dat ook de huidige NSF-claims over grotere PFAS gaan: TFA staat er niet bij. Staat er alleen een belofte op de doos, zonder certificering of onafhankelijke test? Dan is het precies dat, een belofte van de fabrikant.
Waarom RIVM en KWR geen thuisfilter aanraden
Nu de vraag uit de inleiding. Al het Nederlandse kraanwater voldoet aan de Europese wettelijke norm van 100 nanogram PFAS per liter. Het RIVM hanteert daarnaast een veel strengere gezondheidskundige richtwaarde van 4,4 nanogram per liter, en die wordt niet overal gehaald. Volgens een analyse van Greenpeace, op basis van meetgegevens van alle tien drinkwaterbedrijven, ligt het kraanwater van ruim een derde van de bevolking erboven, rond Zaandam en IJmuiden zelfs ruim drie keer. Hoeveel PFAS er in jouw drinkwater zit, verschilt dus flink per regio.
Toch raden het RIVM, de drinkwaterbedrijven en zelfs Greenpeace je aan om gewoon kraanwater te blijven drinken. Het RIVM is daar heel duidelijk over:
“Wat ons betreft is er geen reden om PFAS-filters toe te passen.” — Woordvoerder RIVM, via Radar (AVROTROS), 2026
Ik zie daar twee goede redenen voor. De eerste is de verhouding: je krijgt via voeding volgens het RIVM ruim drie keer zoveel PFAS binnen als via drinkwater. Via drinkwater alleen blijf je onder de gezondheidskundige grens, pas samen met voedsel ga je eroverheen. Een filter pakt dus maar een klein deel van je totale inname aan. De tweede reden is het risico dat een filter zelf meebrengt. Onderzoeksprogramma Pointer van KRO-NCRV liet gefilterd kraanwater testen in een waterlaboratorium: de PFAS waren eruit, maar het water zat vol bacteriën. Hofman trok daar een heldere conclusie uit: dan kiest ze toch “voor kraanwater met een beetje PFAS.”
Gratis download · pdf
Het PFAS-vrij stappenplan
Zeven fases, 30 concrete stappen om je blootstelling aan PFAS te verlagen — van je koekenpan tot je tandfloss. Geordend op impact, zodat je weet waar je begint.
Aanmelden en pdf ontvangen →Je ontvangt de gids direct per mail, samen met de maandelijkse update. Afmelden kan altijd.
Wanneer een filter wél zinvol kan zijn
Betekent dit dat een filter altijd onzin is? Nee, dat zou te kort door de bocht zijn. Test-Aankoop ziet alleen reden om te investeren bij aangetoonde, aanhoudende vervuiling in je eigen omgeving, en dat vind ik een eerlijke maatstaf.
Denk aan water uit een eigen put of bron, dat geen drinkwaterbedrijf controleert. Laat dat water dan eerst testen, zodat je weet waar je mee te maken hebt. Woon je in een regio die ruim boven de RIVM-richtwaarde zit en wil je toch extra zekerheid? Dat begrijp ik goed. Kies dan voor omgekeerde osmose of een patroon met ionenwisselaarhars, en niet voor een filter met alleen kool, want dat geeft vooral een gevoel van veiligheid.
Onderhoud: zo voorkom je dat je filter averechts werkt
Een filter is geen aanschaf die je daarna kunt vergeten. Kraanwater komt gemiddeld met zo’n 11 graden uit de leiding en bevat weinig voedingsstoffen voor bacteriën, legt Pointer uit. Een filterkan op het aanrecht, op kamertemperatuur en elke dag bijgevuld met vers water, is voor bacteriën juist een prima plek. Voor je het weet, drink je water dat slechter is dan wat er uit de kraan kwam.
Vervang het patroon daarom altijd op tijd, volgens het schema van de fabrikant, en liever iets te vroeg dan te laat. Daarmee voorkom je meteen dat een verzadigd filter PFAS weer gaat afgeven. Een kan in de koelkast bewaren ligt voor de hand, en laat gefilterd water niet dagenlang staan. Heb je een omgekeerde-osmosesysteem, houd dan ook het onderhoud van het membraan en het mineraalfilter bij.
Veelgestelde vragen
Haalt een waterfilter ook GenX uit het water? Omgekeerde osmose en tweetrapsfilters onder het aanrecht haalden in het Duke-onderzoek vrijwel alle GenX weg. Filters met alleen actieve kool deden het bij kleinere PFAS zoals GenX duidelijk minder goed.
Wat kost een filter dat PFAS echt aanpakt? Een filterkan met het juiste patroon is de goedkoopste optie, maar vraagt om regelmatig nieuwe patronen. Een Big Berkey kost ruim 400 euro, en omgekeerde osmose vraagt volgens Test-Aankoop een flinke investering plus doorlopende onderhoudskosten.
Verwijdert omgekeerde osmose ook gezonde mineralen? Ja, het membraan houdt ook mineralen zoals calcium en magnesium tegen. Sommige systemen voegen die via een extra mineraalfilter weer toe, dus let daarop als je zo’n systeem overweegt.
Heeft een filter met alleen actieve kool zin tegen PFAS? Deels. Zo’n filter haalt gemiddeld 60 tot 70 procent van de grotere PFAS weg, maar presteert sterk wisselend, laat TFA nauwelijks tegen en werkt steeds slechter naarmate het verzadigd raakt.
Moet ik stoppen met kraanwater als mijn postcode boven de RIVM-richtwaarde zit? Nee. Het RIVM, de drinkwaterbedrijven en Greenpeace zelf adviseren om kraanwater te blijven drinken, ook in die gebieden. Het water voldoet overal aan de wettelijke norm.
Mijn conclusie
Kun je PFAS uit je kraanwater filteren? Zeker, maar het type filter maakt het verschil. Omgekeerde osmose haalt vrijwel alles eruit, een kan met kool plus ionenwisselaarhars komt een heel eind, en een filter met alleen kool geeft vooral schijnzekerheid, zeker bij TFA. Tegelijk zien het RIVM en KWR voor gewoon Nederlands kraanwater geen reden voor een thuisfilter, ook niet nu bekend is dat een deel van het land boven de richtwaarde zit. Wil je toch filteren, onderhoud het filter dan goed, anders pakt het averechts uit. Hoe zwaar dit alles voor jou weegt, hangt ook af van hoeveel PFAS je al via andere routes binnenkrijgt, want water is maar één van de bronnen.
Bronnen
- Radar, AVROTROS (2026). Heb je een PFAS-waterfilter nodig? Expert en fabrikant zijn het niet eens. Geraadpleegd via radar.avrotros.nl
- Pointer, KRO-NCRV (2024). Door waterfilter wordt kraanwater ‘absoluut ongeschikt’ als drinkwater. Geraadpleegd via pointer.kro-ncrv.nl
- Test-Aankoop (2025). Verwijderen Brita-karaffen PFAS uit water? Geraadpleegd via test-aankoop.be
- Duke University en NC State University (2020). Assessing the Effectiveness of Point-of-Use Residential Drinking Water Filters for PFASs, Environmental Science & Technology Letters. Geraadpleegd via pubs.acs.org
- NSF International (2024). Forever Chemicals and the Advancement of Filtration Standards. Geraadpleegd via nsf.org
- Greenpeace Nederland (2026). PFAS in kraanwater en verantwoording postcodechecker. Geraadpleegd via greenpeace.org