Make-up zonder PFAS: De complete gids voor PFAS-vrije cosmetica

Je smeert elke ochtend je mascara op, brengt je foundation aan en werkt af met een vleugje lippenstift. Maar wist je dat je daarmee mogelijk schadelijke stoffen op je gezicht aanbrengt die pas na vijf jaar uit je lichaam verdwijnen? Steeds meer mensen zoeken daarom naar make-up zonder PFAS. En terecht! PFAS-vrije make-up is niet alleen beter voor je gezondheid, maar ook voor het milieu. In deze gids vertel ik je alles over PFAS in cosmetica en waar je veilige, PFAS-vrije make-up kunt vinden.

83% van alle waterproof mascara’s bevat PFAS. Dat is ruim 8 op de 10 mascara’s in een gemiddeld make-uptasje. Bron: onderzoek van Radar (2023) en internationale studies naar cosmetica.

Snel antwoord gezocht? Koop PFAS-vrije make-up bij merken als ILIA Beauty, RMS Beauty, Dr. Hauschka, Madara, Lavera, Inika of Benecos. Let op ingrediënten met ‘fluoro’ in de naam en vermijd waterproof producten. Scroll verder voor de complete uitleg, het merkenoverzicht en de tabel met alle productcategorieën!

Wat zijn PFAS eigenlijk?

PFAS staat voor per- en polyfluoralkylstoffen. Klinkt als een tongbreker, en dat is het ook! Het gaat om een familie van maar liefst meer dan 10.000 verschillende chemische stoffen die door mensen zijn gemaakt. Ze komen niet van nature voor in ons milieu, maar wél in heel veel producten om ons heen.

Waarom gebruiken fabrikanten deze stoffen überhaupt? Omdat ze superpraktische eigenschappen hebben. Ze stoten water af, houden vetten tegen en zorgen dat vuil niet aan oppervlaktes blijft plakken. Perfect dus voor antiaanbakpannen, regenjassen én make-up die de hele dag moet blijven zitten. Vooral die waterproof mascara die geen panda-ogen veroorzaakt? Die dankt haar superkrachten waarschijnlijk aan PFAS.

Maar hier komt het probleem: deze stoffen breken niet af. Niet in de natuur, en niet in je lichaam. Vandaar die bijnaam ‘forever chemicals’. Ze blijven rondhangen, stapelen zich op, en daar is het RIVM niet blij mee. Wil je meer weten over het verschil tussen PFAS, PFOA, PFOS en PTFE? Dan is het goed om te begrijpen dat het om verschillende soorten uit dezelfde familie gaat.

In welke make-up zit PFAS? Overzicht per product

Laten we eerlijk zijn: dit nieuws is niet bepaald opwekkend. Uit onderzoek van het consumentenprogramma Radar van december 2023 blijkt dat PFAS in veel cosmeticaproducten zit. En dan hebben we het niet alleen over dat ene exotische merkje, maar ook over producten die gewoon bij jouw drogist in het schap liggen.

PFAS in Make-up: Overzichtstabel

Hieronder zie je precies in welke make-up producten PFAS het vaakst voorkomt, waarom fabrikanten het gebruiken en welke alternatieven er zijn:

*Percentages gebaseerd op verschillende onderzoeken uit Amerika en Europa, waaronder studies van de Deense consumentenbond en het Radar-onderzoek.

De belangrijkste inzichten uit de tabel

Zoals je in de tabel ziet, zijn waterproof mascara’s veruit de grootste zondaars met 83% PFAS-gehalte. Dat betekent dat meer dan 8 van de 10 waterproof mascara’s deze schadelijke stoffen bevatten! Vloeibare lipsticks en foundations scoren eveneens zeer hoog. Het goede nieuws? Voor elk PFAS-houdend product bestaat er een PFAS-vrij alternatief dat net zo goed werkt.

Het verschil zit vooral in de verwachting: natuurlijke, PFAS-vrije make-up is vaak niet 100% waterproof, maar wel water-resistent. Je mascara blijft zitten tijdens een normale dag. Bij zwemmen of een stortbui zul je echter eerder retouches nodig hebben. Voor veel mensen is dat een kleine prijs voor een gezondere keuze.

Waarom gebruiken fabrikanten PFAS in make-up?

De reden is simpel: PFAS heeft eigenschappen die make-up beter laten presteren. Het zorgt ervoor dat producten:

• Waterbestendig zijn (geen panda-ogen bij regen!)
• Langer blijven zitten (geen retouches nodig)
• Gladder aanvoelen (soepele applicatie)
• Vuilafstotend werken (geen vlekken)
• Niet vervetten (matte finish)

Klinkt geweldig, toch? Het probleem is alleen dat deze ‘wonderstof’ niet afbreekt en zich ophoopt in je lichaam én in het milieu. Voor die tijdelijke schoonheid betaal je dus een hoge prijs op de lange termijn.

De grootste boosdoeners in je beautytas

Waterproof mascara zonder PFAS kopen is dus geen overbodige luxe. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat maar liefst 83% van de geteste waterproof mascara’s PFAS bevat! Behoorlijk schrikken, toch? Het blijft helaas niet bij mascara alleen. In veel foundations zonder PFAS, concealers, oogschaduw en lippenstiften zonder PFAS worden deze stoffen ook aangetroffen. Tussen de 43% en 63% van de geteste foundations bleek PFAS te bevatten.

Wat doet PFAS met je lichaam?

Nu denk je misschien: oké, niet fijn, maar hoe erg is het echt? Helaas moet ik je vertellen dat de gezondheidsrisico’s behoorlijk serieus zijn. Het RIVM heeft uitgebreid onderzoek gedaan en concludeert dat mensen in Nederland te veel PFAS binnenkrijgen via voedsel, drinkwater én producten zoals cosmetica.

Het eerste wat PFAS aantast, is je immuunsysteem. Je lichaam wordt daardoor vatbaarder voor ziekten en ontstekingen. Vaccinaties kunnen minder goed werken als je te veel PFAS binnen hebt gekregen. Daarnaast zijn er effecten op je cholesterolgehalte, je lever en je schildklierwerking vastgesteld.

Voor vrouwen die zwanger willen worden of al zwanger zijn, is het extra belangrijk om PFAS te vermijden. De stoffen kunnen namelijk invloed hebben op de voortplanting en de ontwikkeling van het ongeboren kind. Bij twee specifieke PFAS-stoffen, namelijk PFOA en PFOS, is zelfs een verhoogd risico op nier- en zaadbalkanker aangetoond bij langdurige blootstelling aan hoge concentraties.

Het meest verontrustende is misschien wel dat PFAS gewoon blijft hangen in je lichaam. Na het aanbrengen van PFAS-houdende cosmetica duurt het ongeveer vijf jaar voordat de helft van de opgenomen hoeveelheid is afgebroken. Vijf jaar! Als je elke dag weer nieuwe PFAS aanbrengt, blijft de hoeveelheid in je lichaam alleen maar oplopen. Benieuwd hoe je PFAS uit je lichaam krijgt?

Uit bloedonderzoek van het RIVM uit 2016-2017 blijkt dat vrijwel iedereen in Nederland PFAS in het bloed heeft. Bij de helft van de volwassenen ligt de hoeveelheid zelfs vijf keer hoger dan de gezondheidskundige grenswaarde. Behoorlijk confronterend, toch?

“Bij vrijwel iedereen in Nederland is de hoeveelheid PFAS in het bloed hoger dan de gezondheidskundige grenswaarde.” — RIVM, landelijk bloedonderzoek

Overigens is PFAS niet het enige stofje waar je op moet letten in je beautytas. Ook BPA duikt regelmatig op in discussies over veilige cosmetica. Beide stoffen worden weleens door elkaar gehaald, maar het zijn echt verschillende chemicaliën met andere risico’s. Benieuwd naar het verschil tussen BPA en PFAS en of je op beide moet letten bij het kiezen van BPA-vrije cosmetica?

Hoe herken je PFAS in je make-up?

Gelukkig hoef je niet machteloos toe te kijken. Je kunt zelf controleren of jouw favoriete producten PFAS bevatten door de ingrediëntenlijst te lezen. Dat is essentieel als je de overstap wilt maken naar make-up zonder PFAS. Maar ja, daar komt wel een uitdaging: je zult het woord ‘PFAS’ nergens op de verpakking tegenkomen. Het is namelijk een verzamelnaam voor duizenden verschillende stoffen. Wil je leren hoe je PFAS herkent in alle producten?

De gouden tip? Let op het woordje ‘fluoro’ in de ingrediëntenlijst. Veel PFAS-stoffen hebben namen die dit bevatten, zoals polytetrafluoroethylene (PTFE), perfluoroctaanzuur (PFOA) of methyl perfluorobutyl ether. Zie je zo’n naam? Dan weet je dat er PFAS in het product zit.

Andere termen kunnen er ook op wijzen: alles met ‘perfluoro’ of ‘polyfluoro’ is verdacht. Stichting Tegengif raadt aan om te zoeken naar ingrediënten als perfluorodecaline, perfluorononyl dimethicone of perfluorohexane. De Deense consumentenbond vond deze stoffen regelmatig terug in cosmeticaproducten.

Er zijn gelukkig ook handige hulpmiddelen. De app INCI Beauty bijvoorbeeld, waarmee je de streepjescode van je product kunt scannen. Deze app geeft je direct inzicht in de ingrediënten en waarschuwt voor potentieel schadelijke stoffen. Wel belangrijk om te weten: deze informatie kan soms achterhaald zijn, dus check bij twijfel altijd de fysieke verpakking.

Wat zegt de cosmetica-industrie hierover?

De Nederlandse Cosmetica Vereniging (NCV) heeft gereageerd op alle commotie rondom PFAS. Ze benadrukken dat alle cosmetische producten in de EU een strenge veiligheidsbeoordeling moeten doorstaan voordat ze op de markt komen. Volgens de NCV komen PFAS in de praktijk maar in een klein aantal producten voor, en dan in zeer lage concentraties die als veilig zijn beoordeeld.

Maar de NCV erkent ook de maatschappelijke zorgen. Daarom heeft de cosmeticasector een ambitieus doel gesteld: eind 2025 geen producten meer op de markt brengen die PFAS bevatten! Dat is goed nieuws, al moet je wel bedenken dat een ambitie niet hetzelfde is als een belofte. En wat gebeurt er met alle producten die nu al in de schappen liggen of bij jou in de badkamer staan? Daar blijft het nog een beetje vaag over.

In Brussel wordt momenteel hard gewerkt aan een wettelijk Europees verbod op PFAS in cosmetica. De verwachting is dat dit verbod vanaf 2028 van kracht wordt. Nederland werkt samen met Denemarken, Duitsland, Noorwegen en Zweden aan dit voorstel. De industrie loopt dus eigenlijk al vooruit op de wetgeving, wat positief is.

Voor sommige toepassingen zijn er volgens de NCV nog geen goede alternatieven gevonden die dezelfde effectiviteit hebben. Vandaar dat je nog steeds producten met PFAS in de winkel tegenkomt. Maar de industrie is wel degelijk bezig met herformuleringen en het zoeken naar veiligere alternatieven.

Waar kun je make-up zonder PFAS kopen?

Nu je weet welke producten PFAS bevatten, wil je natuurlijk weten waar je veilige, PFAS-vrije make-up kunt kopen. Gelukkig zijn er steeds meer aanbieders die zich specialiseren in schone cosmetica.

Nederlandse webshops voor PFAS-vrije make-up

In Nederland kun je bij winkels als De Groene Drogist, Viva Donna en Bio Amable terecht voor een breed aanbod aan natuurlijke cosmetica. Deze webshops hebben zich gespecialiseerd in producten zonder schadelijke stoffen. BigGreenSmile heeft eveneens een uitgebreide collectie natuurlijke make-up, al is het verstandig om producten individueel te controleren op ingrediënten.

Let op deze keurmerken bij PFAS-vrije make-up

Wil je echt zeker weten dat een product PFAS-vrij is? Zoek dan naar keurmerken zoals Ecocert, COSMOS Organic of het Europees Ecolabel. Deze certificeringen controleren producten streng op schadelijke stoffen, waaronder PFAS. Het Scandinavische Nordic Swan-keurmerk doet dit ook.

Tips voor het kopen van make-up zonder PFAS

Bij het shoppen voor PFAS-vrije make-up kun je deze checklist gebruiken:

• Controleer of het merk expliciet vermeldt dat hun producten PFAS-vrij zijn
• Zoek naar natuurlijke en biologische certificeringen
• Vermijd producten met claims als “long-lasting” of “waterproof” tenzij expliciet PFAS-vrij
• Scan producten met de INCI Beauty app voor een extra check
• Vraag bij twijfel altijd aan het merk of de winkel of hun producten PFAS bevatten

Veilige alternatieven: welke merken kun je wél vertrouwen?

En nu het goede nieuws! Er zijn genoeg merken die bewust kiezen voor PFAS-vrije formules. Vooral natuurlijke cosmeticamerken zijn vaak veiliger, omdat ze chemische stoffen zoals PFAS mijden. Let wel op: ‘natuurlijk’ betekent niet automatisch PFAS-vrij, dus blijf altijd even de ingrediëntenlijst checken. Wil je precies weten wat PFAS-vrij betekent?

Welke merken zijn PFAS-vrij? Overzichtstabel

Merken die PFAS-vrije make-up aanbieden zijn bijvoorbeeld RMS Beauty, ILIA Beauty en 100% Pure. Deze merken gebruiken natuurlijke ingrediënten zoals botanische oliën, mineralen en plantaardige extracten. Hieronder zie je in één oogopslag welke merken PFAS-vrij zijn, waar ze vandaan komen en waar ze goed in zijn:

Dr. Hauschka staat ook bekend om zijn natuurlijke en duurzaam geproduceerde cosmetica zonder PFAS. Madara is een prachtig merk uit Letland dat vooral fijne mascara’s maakt met natuurlijke ingrediënten. Deze merken zijn vaak ook nog eens vegan, dierproefvrij en microplasticvrij, wat weer een extra geruststelling is als je liever helemaal geen synthetische stoffen op je huid wilt. Zoek je specifiek naar make-up zonder microplastics? Daar vind je een uitgebreid overzicht van producten die zowel PFAS- als microplasticvrij zijn.

Lavera is een Duits merk met NaTrue-certificering dat al sinds 1987 natuurlijke cosmetica maakt. Hun make-uplijn is volledig PFAS-vrij en ze staan bekend om hun betaalbare prijzen. Perfect als je op zoek bent naar goede kwaliteit zonder al te diep in de buidel te tasten.

Inika komt uit Australië en gebruikt uitsluitend gecertificeerde biologische ingrediënten en natuurlijke mineralen. Hun foundation en concealer behoren tot de beste PFAS-vrije opties op de markt. Ze hebben een breed scala aan tinten voor elk huidtype.

In Nederland kun je bij winkels als De Groene Drogist, Viva Donna en Bio Amable terecht voor een breed aanbod aan natuurlijke cosmetica. Deze webshops hebben zich gespecialiseerd in producten zonder schadelijke stoffen. Ook BigGreenSmile heeft een uitgebreide collectie natuurlijke make-up, al is het verstandig om producten individueel te controleren op ingrediënten.

Wil je echt zeker weten dat een product PFAS-vrij is? Zoek dan naar keurmerken zoals Ecocert, COSMOS Organic of het Europees Ecolabel. Deze certificeringen controleren producten streng op schadelijke stoffen, waaronder PFAS. Het Scandinavische Nordic Swan-keurmerk doet dit ook.

Praktische tips voor een PFAS-vrije beautytas

Laten we het concreet maken. Hoe zorg je ervoor dat je PFAS zoveel mogelijk vermijdt en overschakelt naar make-up zonder PFAS? Ten eerste: wees extra voorzichtig met waterproof producten. Die mascara die beloofd geen panda-ogen te geven? Grote kans dat daar PFAS in zit. Kies liever voor water-resistente varianten van natuurlijke merken, die gebruiken meestal geen PFAS.

Bij het kopen van nieuwe make-up kun je de volgende werkwijze hanteren: pak het product, draai het om, en scan de ingrediëntenlijst op termen met ‘fluoro’, ‘perfluoro’ of ‘polyfluoro’. Zie je die niet? Dan ben je al een heel eind. Download vervolgens de INCI Beauty app en scan de streepjescode voor een dubbele check.

Vraag ook gerust aan verkoopmedewerkers of een product PFAS bevat. Uit het Radar-onderzoek bleek weliswaar dat veel medewerkers hier te weinig kennis over hebben, maar door te vragen maak je het onderwerp bespreekbaar. Hoe meer consumenten hierover vragen stellen, hoe sneller bedrijven in actie komen.

Overweeg om stapsgewijs over te stappen naar natuurlijke alternatieven. Je hoeft niet direct je hele beautytas weg te gooien. Vervang producten door PFAS-vrije varianten zodra ze op zijn. Begin bijvoorbeeld met je waterproof mascara zonder PFAS, aangezien die het meeste PFAS bevat. Kies een natuurlijke variant van merken als Madara, Benecos of ILIA Beauty.

En vergeet je huidverzorging niet! PFAS zit niet alleen in make-up, maar kan ook in bepaalde crèmes, zonnebrandcrèmes, shampoos en tandpasta voorkomen. Controleer daarom ook deze producten op verdachte ingrediënten.

De toekomst ziet er positiever uit

Ondanks alle zorgwekkende informatie is er ook reden tot optimisme. De bewustwording rondom PFAS neemt toe, zowel bij consumenten als bij fabrikanten. Steeds meer merken kiezen bewust voor PFAS-vrije formules, en de overheid werkt aan strengere regelgeving. Eind 2025 besteedde ook het tv-programma Pointer nog uitgebreid aandacht aan het onderwerp, met de veelzeggende titel “PFAS is gevaarlijker dan je denkt”.

Er is intussen ook al concrete actie ondernomen. Eén specifieke PFAS-stof, PFHxA (undecafluorohexaanzuur), is al door de Europese Commissie beperkt in onder meer huidverzorgingsproducten. Deze beperking gaat in april 2026 daadwerkelijk gelden. Het is een klein onderdeel van het grotere plaatje, maar wel het bewijs dat er schot in de zaak zit.

Het bredere voorstel voor een Europees PFAS-verbod, ingediend door Nederland samen met Duitsland, Denemarken, Noorwegen en Zweden, doorloopt nog altijd de officiële beoordeling. De wetenschappelijke comités van het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) verwachten hun advies in de loop van 2026 af te ronden en aan te bieden aan de Europese Commissie. Pas daarna volgt de definitieve besluitvorming en een overgangsperiode, dus een compleet verbod op PFAS in cosmetica laat waarschijnlijk nog wel even op zich wachten. Ondertussen streeft de cosmeticasector er zelf naar om al vanaf eind 2025 geen nieuwe producten met PFAS meer op de markt te brengen, al is nog niet zeker of iedere fabrikant dit ook daadwerkelijk haalt.

Wetenschappelijk onderzoek naar PFAS gaat intussen gewoon door. Het RIVM voert een uitgebreid onderzoeksprogramma uit dat loopt van 2023 tot en met 2026, gericht op manieren om de blootstelling van mensen in Nederland aan PFAS te verminderen. Extra interessant: het RIVM onderzoekt momenteel nieuwe bloedmonsters uit 2025, zodat we straks een actueler beeld krijgen van de hoeveelheid PFAS in het bloed van de Nederlandse bevolking. Die resultaten worden in de loop van 2026 verwacht, net als een vervolgonderzoek naar PFAS in moedermelk.

Wat jij zelf kunt doen, is bewuste keuzes maken. Door te kiezen voor PFAS-vrije producten, stem je met je portemonnee. Je laat bedrijven zien dat consumenten schone, veilige cosmetica willen. Geloof me, bedrijven luisteren naar de vraag van hun klanten!

Conclusie: overstappen naar make-up zonder PFAS loont de moeite

Ja, PFAS zit helaas in veel make-up die je dagelijks gebruikt. Nee, dat is geen prettig nieuws. Maar door bewust te zijn van de risico’s en te weten hoe je veilige, PFAS-vrije make-up kunt herkennen, kun je wél iets doen. Je bent niet machteloos!

Make-up zonder PFAS kiezen is niet moeilijk als je weet waar je op moet letten. Check de ingrediëntenlijsten van je huidige producten op termen met ‘fluoro’. Gebruik handige apps zoals INCI Beauty. Kies voor natuurlijke merken met goede certificeringen. Wees vooral kritisch bij waterproof producten, want daar zit het vaakst PFAS in.

De cosmetica-industrie is in beweging en werkt aan betere formules. Over enkele jaren zouden PFAS-vrije producten de norm moeten zijn in plaats van de uitzondering. Tot die tijd kun jij zelf al die stappen zetten naar een schonere, veiligere beautytas door bewust te kiezen voor PFAS-vrije make-up.

Je gezondheid is het waard om hier even aandacht aan te besteden. Die paar minuten extra om een ingrediëntenlijst te checken of een natuurlijk alternatief te zoeken? Die investering betaalt zich dubbel en dwars terug in een lichaam dat minder belast wordt met schadelijke stoffen. Dat is toch waar we allemaal naar streven: mooi zijn zonder dat het ten koste gaat van onze gezondheid!

Veelgestelde vragen over PFAS-vrije make-up

Bestaat er echt 100% PFAS-vrije make-up? Ja! Veel natuurlijke cosmeticamerken zoals ILIA Beauty, RMS Beauty, Dr. Hauschka, Lavera en Inika produceren make-up zonder PFAS. Let wel op certificeringen zoals Ecocert, NaTrue of COSMOS Organic voor zekerheid.

Welke merken zijn PFAS-vrij? Bekende PFAS-vrije merken zijn Lavera, Inika, Madara, RMS Beauty, ILIA Beauty, Dr. Hauschka, Benecos, 100% Pure, Avril en PHB Ethical Beauty. Check het overzicht met herkomst en certificering verderop in dit artikel voor een compleet beeld.

Is alle natuurlijke make-up automatisch PFAS-vrij? Nee, helaas niet. ‘Natuurlijk’ is geen beschermd begrip. Een product mag zich natuurlijk noemen als er maar één natuurlijk ingrediënt in zit. Check daarom altijd de volledige ingrediëntenlijst op termen met ‘fluoro’.

Werkt PFAS-vrije mascara net zo goed als waterproof mascara? PFAS-vrije mascara is meestal water-resistent, niet 100% waterproof. Voor dagelijks gebruik werkt het prima, maar bij zwemmen of extreme situaties kan het minder goed standhouden dan PFAS-houdende varianten.

Is PFAS-vrije make-up ook automatisch vrij van microplastics? Niet per se, maar er is wel veel overlap. Merken die bewust PFAS mijden, laten vaak ook microplastics zoals polyethyleen achterwege. Wil je zeker weten dat je make-up zowel PFAS- als microplasticvrij is, bekijk dan dit overzicht van make-up zonder microplastics.

Waar kan ik in Nederland PFAS-vrije make-up kopen? Bij gespecialiseerde webshops zoals De Groene Drogist, Viva Donna, Bio Amable en BigGreenSmile. Ook sommige grotere drogisterijen beginnen natuurlijke merken op te nemen in hun assortiment.

Hoe herken ik PFAS op de ingrediëntenlijst? Zoek naar ingrediënten met ‘fluoro’, ‘perfluoro’ of ‘polyfluoro’ in de naam. Voorbeelden: polytetrafluoroethylene (PTFE), perfluoroctaanzuur (PFOA) of methyl perfluorobutyl ether.

Zijn duurdere merken automatisch PFAS-vrij? Nee, prijs zegt niets over de aanwezigheid van PFAS. Ook dure luxe merken kunnen PFAS bevatten. Check altijd de ingrediënten, ongeacht het prijskaartje.

Wanneer komt het verbod op PFAS in cosmetica? Eén specifieke PFAS-stof, PFHxA, wordt al vanaf april 2026 beperkt in onder meer huidverzorgingsproducten. Voor een breed verbod op alle PFAS in cosmetica moet je nog wat geduld hebben: de wetenschappelijke comités van ECHA ronden hun advies naar verwachting in de loop van 2026 af, waarna de Europese Commissie een definitief besluit neemt. De cosmetica-industrie streeft er zelf naar om al vanaf eind 2025 geen nieuwe producten met PFAS meer op de markt te brengen.

Gebruikte bronnen

1. RIVM – Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. “PFAS” en “Te veel blootstelling aan PFAS in Nederland”. www.rivm.nl/pfas
2. RIVM – “PFAS in bloed van de Nederlandse bevolking” (2021). www.rivm.nl/publicaties/pfas-in-bloed-van-nederlandse-bevolking
3. Radar (AVROTROS) – “PFAS in cosmetica” (11 december 2023). radar.avrotros.nl
4. Stichting Tegengif – “Checklist voor cosmetica zonder PFAS” (december 2024). tegengif.nl
5. Nederlandse Cosmetica Vereniging (NCV) – “PFAS in cosmetica” en “PFAS en cosmetica”. www.ncv-cosmetica.nl
6. GGD Zuid-Holland Zuid – “PFAS en gezondheidsadviezen” (februari 2025). www.ggdzhz.nl
7. De Groene Drogist – “Kies PFAS-vrije cosmetica” (januari 2024). www.degroenedrogist.nl
8. Viva Donna – “Radar meldt: PFAS in make-up. Welke producten zijn PFAS vrij?” (december 2023). www.vivadonna.nl
9. Rijksoverheid – “Regels voor PFAS”. www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/pfas
10. EcoGoodies – “PFAS in cosmetica: hoe herken je het en waar zit het wel én niet in?” (maart 2024). ecogoodies.nl
11. The Green List – “Hoe vind je duurzame foundation en concealer?” (januari 2025). www.thegreenlist.nl
12. Beauty Journaal – “De ban op PFAS komt, ook op perfluordecaline” (augustus 2024). www.beautyjournaal.nl
13. MAX Vandaag – “Zo controleert u of er PFAS in uw cosmetica zit” (mei 2025). www.maxvandaag.nl
14. EFSA – Europese Voedselveiligheidsautoriteit (2020) – Wetenschappelijke opinie over gezondheidsrisico’s PFAS in voedsel
15. Signalen Leefomgeving en Gezondheid – “PFAS”. www.signalenleefomgeving.nl
16. RIVM – “Verbod gebruik PFAS” (voortgang ECHA-beoordeling). www.rivm.nl/pfas/verbod-gebruik-pfas
17. RIVM – “Eerste landelijke onderzoek naar PFAS in bloed” (2025). www.rivm.nl/nieuws/eerste-landelijke-onderzoek-naar-pfas-in-bloed
18. RIVM – “Actueel PFAS”. www.rivm.nl/pfas/actueel
19. ECHA – European Chemicals Agency – “Per- and polyfluoroalkyl substances (PFAS)”. echa.europa.eu
20. Pointer (KRO-NCRV) – “PFAS is gevaarlijker dan je denkt” (eind 2025). pointer.kro-ncrv.nl
21. De Groene Drogist – “Kies PFAS-vrije cosmetica” (verwijzing naar Pointer-aflevering). www.degroenedrogist.nl