PFAS in de verkiezingsprogramma’s: Welke partij neemt jouw gezondheid serieus?

Ze zitten in je pannen, je regenjas en zelfs in je bloed. PFAS, die giftige ‘forever chemicals’, maken miljoenen Nederlanders ziek. Maar als je op 29 oktober 2026 naar de stembus gaat, moet je goed opletten: lang niet elke partij heeft de moed om dit gifschandaal écht aan te pakken.

Je kent ze misschien niet bij naam, maar PFAS kent jouw lichaam inmiddels heel goed. Deze chemische stoffen – er zijn er meer dan 4.700 verschillende – zitten overal om je heen. In de verpakking van je frituursnack, in je sportkleding die nooit nat lijkt te worden, en ja, ook in die peperdure antiaanbakpan die je net hebt gekocht. Het probleem? Ze breken nooit af. Letterlijk nooit. Daarom noemen wetenschappers ze ook wel ‘forever chemicals’. En dat ‘forever’ betekent niet alleen dat ze duizenden jaren in de natuur blijven, maar ook dat ze zich opstapelen in jouw lichaam.

De gevolgen zijn niet misselijk te noemen. Leverschade, een verzwakt immuunsysteem, bepaalde vormen van kanker – en dat is nog maar het topje van de ijsberg. Vooral voor zwangere vrouwen is het ronduit gevaarlijk, want PFAS kunnen de ontwikkeling van ongeboren kinderen aantasten. En het ergste? We weten dit allemaal al jaren, maar toch blijven deze gifstoffen gewoon geproduceerd en gebruikt worden.

Een land vol gif

De situatie in Nederland is schrijnend. Als je bij Chemours in Dordrecht in de buurt woont, heb je de afgelopen decennia enorme hoeveelheden PFAS binnen gekregen. Maar ook in de rest van ons land ontkomen we er niet aan. Via ons eten en drinkwater krijgen we dagelijks deze troep binnen. Wil je zwemmen in een Nederlands meer? Op steeds meer plekken moet je daar inmiddels twee keer over nadenken. Groenten uit je eigen moestuin verbouwen? In sommige gebieden wordt dat afgeraden vanwege de PFAS-vervuiling in de grond.

Het bizarre is dat we in Nederland de slechtste waterkwaliteit van héél Europa hebben. Ja, je leest het goed: van alle Europese landen scoren wij het slechtst! Dat waterland waar we zo trots op zijn, blijkt een gifbak te zijn. En PFAS speelt daarin een hoofdrol.

Nu zou je denken: de politiek pakt dit natuurlijk aan! We hebben toch verkiezingen om precies dit soort problemen op te lossen? Helaas moet ik je teleurstellen. Want toen ik alle verkiezingsprogramma’s voor de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2026 doornam, schrok ik me kapot. Van de achttien politieke partijen besteden er maar elf überhaupt aandacht aan PFAS. En van die elf durven er slechts zes partijen te pleiten voor een écht verbod.

Het grote verschil

Kijk, het is simpel: of je neemt het voortouw en verbiedt deze gif, of je doet alsof er niks aan de hand is. En het verschil tussen links en rechts is hierin glashelder. Laat me je door de verschillende standpunten leiden, want dit moet je weten voordat je gaat stemmen.

De Partij voor de Dieren trekt de stoute schoenen aan. Zij willen een volledig verbod op PFAS, samen met landbouwgif en giftig staalafval. Geen halve maatregelen, geen uitzondering voor ‘belangrijke toepassingen’. Gewoon: verbieden die handel. Ze zien het als onderdeel van hun speerpunt “Groen en gezond leven voor iedereen”. En ja, dat klinkt misschien wat utopisch, maar is het écht te veel gevraagd om gif uit ons eten en water te houden?

GroenLinks-PvdA staat op dezelfde lijn. Zij noemen PFAS letterlijk kankerverwekkend en hameren erop dat we door deze vervuiling op steeds minder plekken kunnen zwemmen of veilig groenten kunnen eten uit onze eigen tuin. Ze wijzen met een beschuldigende vinger naar bedrijven als Chemours, die jarenlang de omgeving hebben vergiftigd. Hun boodschap is duidelijk: dit moet nu echt stoppen.

Ook de SP wil een totaalverbod. Zij zien het als onderdeel van een bredere strijd voor een gezonde leefomgeving. D66 sluit zich hierbij aan en wil PFAS zo snel mogelijk verbieden, net als SGP die zich – in meer of mindere mate – ook voor een verbod uitspreekt.

De ChristenUnie kiest voor een Europese aanpak en pleit voor een Europees verbod op PFAS. Dat klinkt misschien minder krachtig, maar heeft wel een punt: als Nederland als enige land verbiedt, blijven de buurlanden gewoon produceren en waait de troep alsnog onze kant op.

En waar blijft de rest?

Nu wordt het interessant. Want bij rechtse partijen wordt het opeens veel stiller als het over PFAS gaat. De VVD noemt PFAS helemaal niet expliciet in hun programma. Ze hebben het wel over “het terugdringen van gevaarlijke stoffen” en “een Europese aanpak”, maar blijkbaar is PFAS niet belangrijk genoeg om met naam te noemen. Je zou kunnen zeggen: uit het oog, uit het hart.

De BBB, die zo graag opkomt voor het platteland en de gezondheid van boeren, schrijft simpelweg helemaal niks over PFAS. Ze noemen alleen algemeen de risico’s van schadelijke chemicaliën in water. Maar concrete plannen? Die zoek je tevergeefs.

En de PVV? Die noemt PFAS ook niet. De partij richt zich vooral op boeren en vissers, maar over de gifstoffen die hun land en water vervuilen hoor je ze niet. Dat is toch opvallend, want juist boerengezinnen in de buurt van vervuilende industrie krijgen deze troep binnen.

Volt wil tenminste investeren in filtratie van PFAS, dus dat is beter dan niks. Het CDA wil vervuiling door PFAS strenger aanpakken, maar hoe precies blijft vaag. NSC heeft het over het terugdringen van industrieel afvalwater, maar noemt PFAS niet specifiek. En partijen als FvD, JA21 en DENK? Die besteden geen of nauwelijks aandacht aan het hele probleem.

Het overzicht in één oogopslag

Laat me de standpunten voor je helder maken:

Waarom dit schokkend is

Je zou verwachten dat alle partijen zich druk maken over een gifschandaal dat letterlijk miljoenen Nederlanders treft. Maar de realiteit is anders. Stichting Tegengif concludeerde na analyse van de verkiezingsprogramma’s dat het ronduit zorgwekkend is hoe weinig partijen concrete maatregelen voorstellen om burgers te beschermen tegen PFAS.

Het Pesticide Action Network Netherlands deed ook onderzoek en kwam tot een harde conclusie: de meeste partijen scoren een onvoldoende op hun PFAS-beleid. Alleen de Partij voor de Dieren, D66, GroenLinks-PvdA, SP en Volt scoren een voldoende. De rest? Onvoldoende tot zwaar onvoldoende.

Dit terwijl de wetenschap glashelder is: PFAS schaden mens, dier en natuur. We weten precies hoe gevaarlijk deze stoffen zijn. We weten waar ze vandaan komen. We weten welke bedrijven ze produceren. En toch blijven de meeste partijen steken in vage beloftes of zeggen helemaal niks.

Wat betekent dit voor jou?

Als je op 29 oktober naar de stembus gaat, dan stem je dus ook over jouw eigen gezondheid. Over de vraag of je kinderen veilig kunnen zwemmen in Nederlandse meren. Over de vraag of die groenten uit je moestuin veilig zijn om te eten. Over de vraag of die pan waar je elke dag in bakt je langzaam ziek maakt.

Het verschil tussen de partijen is enorm. Aan de ene kant heb je partijen die zeggen: genoeg is genoeg, dit gif moet weg. Die bedrijven als Chemours willen aanpakken en die niet accepteren dat industriële belangen belangrijker zijn dan jouw gezondheid. Aan de andere kant heb je partijen die het onderwerp liever vermijden of die vage beloftes doen zonder concrete plannen.

Maar het stopt niet bij politiek. Zelf kun je ook stappen zetten om je blootstelling te verminderen. Steeds meer mensen kiezen bewust voor keukengerei zonder PFAS, letten op PFAS in cosmetica en zorgen voor gefilterd water. Want zelfs als de politiek niet optreedt, kun jij wel kiezen voor een gifvrij leven waar mogelijk.

Een gemiste kans

Wat mij het meest frustreert? Dit is geen ingewikkeld onderwerp waar we nog onderzoek naar moeten doen. De feiten liggen op tafel. PFAS zijn giftig. Ze stapelen zich op. Ze maken mensen ziek. En we kunnen er nu, vandaag, mee stoppen. Maar daarvoor is politieke moed nodig. Moed om het op te nemen tegen grote bedrijven die miljarden verdienen aan de productie van PFAS. Moed om te zeggen: de gezondheid van mensen gaat boven economische belangen.

Europa werkt aan een verbod, maar dat kent uitzonderingen voor ‘belangrijke toepassingen’ en zal waarschijnlijk pas rond 2025 ingaan. Nederland zou nu al een voortrekkersrol kunnen pakken. We zouden kunnen zeggen: wij accepteren dit niet langer. Maar daarvoor moet je wel partijen hebben die dat durven.

Toch hoop

Het goede nieuws? Jij hebt de macht om hier verandering in te brengen. Want uiteindelijk bepaal jij met je stem welke partijen in de Tweede Kamer komen. En als genoeg mensen dit onderwerp serieus nemen, dan moeten ook de partijen die het nu negeren wel in actie komen.

Daarnaast zie je dat er beweging komt. Steeds meer gemeenten en provincies nemen zelf maatregelen. Burgergroepen in Dordrecht en Zeeland vechten voor hun recht op een gezonde leefomgeving. En internationale druk op bedrijven neemt toe. De VN onderzoekt zelfs of het niet geven van een verbod op PFAS een schending van mensenrechten is!

We zijn niet kansloos. Maar we hebben wel een regering nodig die dit serieus neemt. Een regering die niet wegkijkt als grote bedrijven de omgeving vervuilen. Een regering die jouw gezondheid belangrijker vindt dan de winst van de industrie.

Jouw stem telt

Op 29 oktober 2026 bepaal jij mee over de toekomst van dit land. Over de vraag of we blijven toekijken hoe grote bedrijven ons land en onze lichamen vergiftigen, of dat we er eindelijk iets aan gaan doen. Dit is geen abstract politiek gedoe. Dit gaat over jou, je kinderen, je buren. Dit gaat over de vraag of we durven kiezen voor een gezond Nederland.

Dus lees de programma’s. Kijk naar de standpunten. En stem op een partij die PFAS serieus neemt. Want je gezondheid is te belangrijk om over te laten aan partijen die liever wegkijken. Ondertussen kun je zelf ook stappen zetten: leer PFAS te herkennen, begrijp wat PFAS precies is en ontdek hoe je PFAS uit je lichaam krijgt.

De keuze is aan jou!

Bronnen

1. Parlement.com – Tweede Kamerverkiezingen 2025
2. Rijksoverheid.nl – Tweede Kamerverkiezing officieel vastgesteld op 29 oktober 2025
3. Partij voor de Dieren – Concept Verkiezingsprogramma 2025
4. BNNVARA – Verkiezingen en klimaat: standpunten van de partijen
5. Unie van Waterschappen – Waterthema’s in de verkiezingsprogramma’s (meerdere analyses)
6. Stichting Tegengif – Weinig aandacht voor schadelijke gevolgen PFAS in verkiezingsprogramma’s
7. GroenLinks-PvdA – Verkiezingsprogramma 2025 “Een nieuwe start voor Nederland”
8. VVD – Verkiezingsprogramma “Sterker uit de storm”
9. Change Inc. – Verkiezingen 2025: BBB, CDA, ChristenUnie en D66 over klimaat
10. Pesticide Action Network Netherlands (PAN-NL) – Kieswijzer 2025 Bestrijdingsmiddelen
11. Vogelbescherming Nederland – Analyse verkiezingsprogramma’s
12. H2O Waternetwerk – Partij voor de Dieren wil natuurlijker waterpeil en hervorming waterschapsbesturen
13. Partij voor de Dieren – Standpunten over PFAS verbieden